ی دوست، تا که دسترسی داری ... حاجت بر آر اهل تمنا را

زیراک جستن دل مسکینان ... شایان سعادتی است توانا را

از بس بخفتی، این تن آلوده ... آلود این روان مصفا را

از رفعت از چه با تو سخن گویند ... نشناختی تو پستی و بالا را

مریم بسی بنام بود لکن ... رتبت یکی است مریم عذرا را

بشناس ایکه راهنوردستی ... پیش از روش، درازی و پهنا را

خود رای می نباش که خودرایی ... راند از بهشت، آدم و حوا را

پاکی گزین که راستی و پاکی ... بر چرخ بر فراشت مسیحا را

آنکس ببرد سود که بی انده ... آماج گشت فتنه ی دریا را

اول بدیده روشنی آموز ... زان پس بپوی این ره ظلما را

پروانه پیش از آنکه بسوزندش ... خرمن بسوخت وحشت و پروا را

شیرینی آنکه خورد فزون از حد ... مستوجب است تلخی صفرا را

ای باغبان، سپاه خزان آمد ... بس دیر کشتی این گل رعنا را

بیمار مرد بسکه طبیب او ... بیگاه کار بست مداوا را

علم است میوه، شاخه ی هستی را ... فضل است پایه، مقصد والا را

نیکو نکوست، غازه و گلگونه ... نبود ضرور چهره ی زیبا را

عاقل بوعده ی بره ی بریان ... ندهد ز دست نزل مهنا را

ای نیک، با بدان منشین هرگز ... خوش نیست وصله جامه ی دیبا را

گردی چو پاکباز، فلک بندد ... بر گردن تو عقد ثریا را

صیاد را بگوی که پر مشکن ... این صید تیره روز بی آوا را

ای آنکه راستی بمن آموزی ... خود در ره کج از چه نهی پا را

خون یتیم در کشی و خواهی ... ای دل عبث مخور غم دنیا را

فکرت مکن نیامده فردا را ... کنج قفس چو نیک بیندیشی

چون گلشن است مرغ شکیبا را ... بشکاف خاک را و ببین آنگه

بی مهری زمانه ی رسوا را ... این دشت، خوابگاه شهیدانست

فرصت شمار وقت تماشا را ... از عمر رفته نیز شماری کن

مشمار جدی و عقرب و جوزا را ... دور است کاروان سحر زینجا

شمعی بباید این شب یلدا را ... در پرده صد هزار سیه کاریست

این تند سیر گنبد خضرا را ... پیوند او مجوی که گم کرد است

نوشیروان و هرمز و دارا را ... این جویبار خرد که می بینی

از جای کنده صخره ی صما را ... آرامشی ببخش توانی گر

این دردمند خاطر شیدا را ... افسون فسای افعی شهوت را

افسار بند مرکب سودا را ... پیوند بایدت زدن ای عارف

در باغ دهر حنظل و خرما را ... زاتش بغیر آب فرو ننشاند

سوز و گداز و تندی و گرما را ... پنهان هرگز می نتوان کردن

از چشم عقل قصه ی پیدا را ... دیدار تیره روزی نابینا

عبرت بس است مردم بینا را ... باغ بهشت و سایه ی طوبی را

نیکی چه کرده ایم که تا روزی ... نیکو دهند مزد عمل ما را

انباز ساختیم و شریکی چند ... پروردگار صانع یکتا را

برداشتیم مهره ی رنگین را ... بگذاشتیم لل لالا را

آموزگار خلق شدیم اما ... نشناختیم خود الف و با را

بت ساختیم در دل و خندیدیم ... بر کیش بد، برهمن و بودا را

ای آنکه عزم جنگ یلان داری ... اول بسنج قوت اعضا را

از خاک تیره لاله برون کردن ... دشوار نیست ابر گهر زا را

ساحر، فسون و شعبده انگارد ... نور تجلی و ید بیضا را

در دام روزگار ز یکدیگر ... نتوان شناخت پشه و عنقا را

در یک ترازو از چه ره اندازد ... گوهرشناس، گوهر و مینا را

هیزم هزار سال اگر سوزد ... ندهد شمیم عود مطرا را

بر بوریا و دلق، کس ای مسکین ... نفروختست اطلس و خارا را

ظلم است در یکی قفس افکندن ... مردار خوار و مرغ شکرخا را

خون سر و شرار دل فرهاد ... سوزد هنوز لاله ی حمرا را

پروین، بروز حادثه و سختی ... در کار بند صبر و مدارا را

کار مده نفس تبه کار را ... در صف گل جا مده این خار را

کشته نکودار که موش هوی ... خورده بسی خوشه و خروار را

چرخ و زمین بنده ی تدبیر تست ... بنده مشو درهم و دینار را

همسر پرهیز نگردد طمع ... با هنر انباز مکن عار را

ای که شدی تاجر بازار وقت ... بنگر و بشناس خریدار را

چرخ بدانست که کار تو چیست ... دید چو در دست تو افزار را

بار وبال است تن بی تمیز ... روح چرا می کشد این بار را

کم دهدت گیتی بسیاردان ... به که بسنجی کم و بسیار را

تا نزند راهروی را بپای ... به که بکوبند سر مار را

خیره نوشت آنچه نوشت اهرمن ... پاره کن این دفتر و طومار را

هیچ خردمند نپرسد ز مست ... مصلحت مردم هشیار را

روح گرفتار و بفکر فرار ... فکر همین است گرفتار را

آینه ی تست دل تابناک ... بستر از این آینه زنگار را

دزد بر این خانه از آنرو گذشت ... تا بشناسد در و دیوار را

چرخ یکی دفتر کردارهاست ... پیشه مکن بیهده کردار را

دست هنر چید، نه دست هوس ... میوه ی این شاخ نگونسار را

رو گهری جوی که وقت فروش ... خیره کند مردم بازار را

در همه جا راه تو هموار نیست ... مست مپوی این ره هموار را

رهائیت باید، رها کن جهانرا ... نگهدار ز آلودگی پاک جانرا

بسر برشو این گنبد آبگون را ... بهم بشکن این طبل خالی میانرا

گذشتنگه است این سرای سپنجی ... برو باز جو دولت جاودانرا

زهر باد، چون گرد منما بلندی ... که پست است همت، بلند آسمانرا

برود اندرون، خانه عاقل نسازد ... که ویران کند سیل آن خانمانرا

چه آسان بدامت درافکند گیتی ... چه ارزان گرفت از تو عمر گرانرا

ترا پاسبان است چشم تو و من ... همی خفته می بینم این پاسبانرا

سمند تو زی پرتگاه از چه پوید ... ببین تا بدست که دادی عنانرا

ره و رسم بازارگانی چه دانی ... تو کز سود نشناختستی زیانرا

یکی کشتی از دانش و عزم باید ... چنین بحر پر وحشت بیکرانرا

زمینت چو اژدر بناگه ببلعد ... تو باری غنیمت شمار این زمانرا

فروغی ده این دیده ی کم ضیا را ... توانا کن این خاطر ناتوانرا

تو ای سالیان خفته، بگشای چشمی ... تو ای گمشده، بازجو کاروانرا

مفرسای با تیره رائی درون را ... میالای با ژاژخائی دهانرا

ز خوان جهان هر که را یک نواله ... بدادند و آنگه ربودند خوانرا

به بستان جان تا گلی هست، پروین ... تو خود باغبانی کن این بوستانرا

یکی پرسید از سقراط کز مردن چه خواندستی ... بگفت ای بیخبر، مرگ از چه نامی زندگانی را

اگر زین خاکدان پست روزی بر پری بینی ... که گردونها و گیتی هاست ملک آن جهانی را

چراغ روشن جانرا مکن در حصن تن پنهان ... مپیچ اندر میان خرقه، این یاقوت کانی را

مخسب آسوده ای برنا که اندر نوبت پیری ... به حسرت یاد خواهی کرد ایام جوانی را

به چشم معرفت در راه بین آنگاه سالک شو ... که خواب آلوده نتوان یافت عمر جاودانی را

ز بس مدهوش افتادی تو در ویرانه گیتی ... بحیلت دیو برد این گنجهای رایگانی را

دلت هرگز نمیگشت این چنین آلوده و تیره ... اگر چشم تو میدانست شرط پاسبانی را

متاع راستی پیش آر و کالای نکوکاری ... من از هر کار بهتر دیدم این بازارگانی را

بهل صباغ گیتی را که در یک خم زند آخر ... سپید و زرد و مشکین و کبود و ارغوانی را

حقیقت را نخواهی دید جز با دیده ی معنی ... نخواهی یافتن در دفتر دیو این معانی را

بزرگانی که بر شالوده ی جان ساختند ایوان ... خریداری نکردند این سرای استخوانی را

اگر صد قرن شاگردی کنی در مکتب گیتی ... نیاموزی ازین بی مهر درس مهربانی را

بمهمانخانه ی آز و هوی جز لاشه چیزی نیست ... برای لاشخواران واگذار این میهمانی را

بسی پوسیده و ارزان گران بفروخت اهریمن ... دلیل بهتری نتوان شمردن هر گرانی را

ز شیطان بدگمان بودن نوید نیک فرجامیست ... چو خون در هر رگی باید دواند این بدگمانی را

نهفته نفس سوی مخزن هستی رهی دارد ... نهانی شحنه ای میباید این دزد نهانی را

چو دیوان هر نشان و نام میپرسند و میجویند ... همان بهتر که بگزینیم بی نام و نشانی را

تمام کارهای ما نمیبودند بیهوده ... اگر در کار می بستیم روزی کاردانی را

هزاران دانه افشاندیم و یک گل زانمیان نشکفت ... بشورستان تبه کردیم رنج باغبانی را

بگرداندیم روی از نور و بنشستیم با ظلمت ... رها کردیم باقی را و بگرفتیم فانی را

شبان آز را با گله ی پرهیز انسی نیست ... بگرگی ناگهان خواهد بدل کردن شبانی را

همه باد بروت است اندرین طبع نکوهیده ... بسیلی سرخ کردستیم روی زعفرانی را

بجای پرده تقوی که عیب جان بپوشاند ... ز جسم آویختیم این پرده های پرنیانی را

چراغ آسمانی بود عقل اندر سر خاکی ... ز باد عجب کشتیم این چراغ آسمانی را

بیفشاندیم جان! اما به قربانگاه خودبینی ... چه حاصل بود جز ننگ و فساد این جانفشانی را

 

چرا بایست در هر پرتگه مرکب دوانیدن ... چه فرجامی است غیر از اوفتادن بدعنانی را

شراب گمرهی را میشکستیم ار خم و ساغر ... بپایان میرساندیم این خمار و سرگرانی را

نشان پای روباه است اندر قلعه ی امکان ... بپر چون طائر دولت، رها کن ماکیانی را

تو گه سرگشته ی جهلی و گه گم گشته ی غفلت ... سر و سامان که خواهد داد این بی خانمانی را

ز تیغ حرص، جان هر لحظه ای صد بار میمیرد ... تو علت گشته ای این مرگهای ناگهانی را

رحیل کاروان وقت می بینند بیداران ... برای خفتگان میزن درای کاروانی را

در آن دیوان که حق حاکم شد و دست و زبان شاهد ... نخواهد بود بازار و بها چیره زبانی را

نباید تاخت بر بیچارگان روز توانائی ... بخاطر داشت باید روزگار ناتوانی را

تو نیز از قصه های روزگار باستان گردی ... بخوان از بهر عبرت قصه های باستانی را

پرند عمر یک ابریشم و صد ریسمان دارد ... ز انده تار باید کرد پود شادمانی را

یکی زین سفره نان خشک برد آن دیگری حلوا ... قضا گوئی نمیدانست رسم میزبانی را

معایب را نمیشوئی، مکارم را نمیجوئی ... فضیلت میشماری سرخوشی و کامرانی را

مکن روشن روان را خیره انباز سیه رائی ... که نسبت نیست باتیره دلی روشن روانی را

درافتادی چو با شمشیر نفس و در نیفتادی ... بمیدانها توانی کار بست این پهلوانی را

بباید کاشتن در باغ جان از هر گلی، پروین ... بر این گلزار راهی نیست باد مهرگانی را

ای کنده سیل فتنه ز بنیادت ... وی داده باد حادثه بر بادت

در دام روزگار چرا چونان ... شد پایبند، خاطر آزادت

تنها نه خفتن است و تن آسانی ... مقصود ز آفرینش و ایجادت

نفس تو گمره است و همی ترسم ... گمره شوی، چو او کند ارشادت

دل خسرو تن است، چو ویران شد ... ویرانه ای چسان کند آبادت

غافل بزیر گنبد فیروزه ... بگذشت سال عمر ز هفتادت

بس روزگار رفت به پیروزی ... با تیرماه و بهمن و خردادت

هر هفته و مهی که به پیش آمد ... بر پیشباز مرگ فرستادت

داری سفر به پیش و همی بینم ... بی رهنما و راحله و زادت

کرد آرزو پرستی و خود بینی ... بیگانه از خدای، چو شدادت

تا از جهان سفله نه ای فارغ ... هرگز نخواند اهل خرد رادت

این کور دل عجوزه ی بی شفقت ... چون طعمه بهر گرگ اجل زادت

روزیت دوست گشت و شبی دشمن ... گاهی نژند کرد و گهی شادت

ای بس ره امید که بربستت ... ای بس در فریب که بگشادت

هستی تو چون کبوتر کی مسکین ... بازی چنین قوی شده صیادت

پروین، نهفته دیویت آموزد ... دیو زمانه، گر شود استادت

ای بیخبر، این شمع شام تار است ... کفتار گرسنه چه میشناسد

کهو بره پروار یا نزار است ... بیهوده مکوش ای طبیب دیگر

بیمار تو در حال احتضار است ... باید که چراغی بدست گیرد

در نیمه شب آنکس که رهگذار است ... امسال چنان کن که سود یابی

اندوهت اگر از زیان پار است ... آسایش صد سال زندگانی

خوشنودی روزی سه و چهار است ... بار و بنه ی مردمی هنر شد

بار تو گهی عیب و گاه عار است ... اندیشه کن از فقر و تنگدستی

ای آنکه فقیریت در جوار است ... گلچین مشو ایدوست کاندرین باغ

یک غنچه جلیس هزار خار است ... بیچاره در افتد، زبون دهد جان

صیدی که در این دامگه دچار است ... بیش از همه با خویشتن کند بد

آنکس که بدخلق خواستار است ... ای راهنورد ره حقیقت

هشدار که دیوت رکابدار است ... ای دوست، مجازات مستی شب

هنگام سحر، سستی خمار است ... آنکس که از این چاه ژرف تیره

با سعی و عمل رست، رستگار است ... یک گوهر معنی ز کان حکمت

در گوش، چو فرخنده گوشوار است ... هرجا که هنرمند رفت گو رو

گر کابل و گر چین و قندهار است ... فضل است که سرمایه ی بزرگی است

علم است که بنیاد افتخار است ... کس را نرساند چرا بمنزل

گر توسن افلاک راهوار است ... یکدل نشود ای فقیه با کس

آنرا که دل و دیده صد هزار است ... چون با دگران نیست سازگاریش

با تو مشو ایمن که سازگار است ... از ساحل تن گر کناره گیری

سود تو درین بحر بی کنار است ... از بنده جز آلودگی چه خیزد

پاکی صفت آفریدگار است ... از خون جگر، نافه پروراندن

تنها هنر آهوی تتار است ... ز ابلیس ره خود مپرس گرچه

در بادیه ی کعبه رهسپار است ... پیراهن یوسف چرا نیارند

یعقوب بکنعان در انتظار است ... بیدار شو ای گوهری که انکشت

در جایگاه در شاهوار است ... گفتار تو همواره از تو، پروین

در صفحه ی ایام یادگار است ... همت گهر وقت را ترازوست

طاعت شتر نفس را مهار است ... در دوک امل ریسمان نگردد

آن پنبه که همسایه ی شرار است ... کالا مبر ای سودگر بهمراه

کاین راه نه ایمن ز گیر و دار است ... ای روح سبک بر سپهر برپر

کاین جسم گران عاقبت غبار است ... بس کن به فراز و نشیب جستن

این رسم و ره اسب بی فسار است ... طوطی نکند میل سوی مردار

این عادت مرغان لاشخوار است ... هرچند که ماهر بود فسونگر

فرجام هلاکش ز نیش مار است ... عمر گذران را تبه مگردان

بعد از تو مه و هفته بیشمار است ... زندانی وقت عزیز، ای دل

همواره در اندیشه ی فرار است ... از جهل مسوزش بروز روشن

ای دل، فلک سفله کجمدار است ... صد بیم خزانش بهر بهار است

باغی که در آن آشیانه کردی ... منزلگه صیاد جانشکار است

از بدسری روزگار بی باک ... غمگین مشو ایدوست، روزگار است

یغماگر افلاک، سخت بازوست ... دردی کش ایام، هوشیار است

افسانه ی نوشیروان و دارا ... ورد سحر قمری و هزار است

ز ایوان مدائن هنوز پیدا ... بس قصه ی پنهان و آشکار است

اورنگ شهی بین که پاسبانش ... زاغ و زغن و گور و سوسمار است

بیغوله ی غولان چرا بدینسان ... آن کاخ همایون زرنگار است

از ناله ی نی قصه ای فراگیر ... بس نکته در آن ناله های زار است

در موسم گل، ابر نوبهاری ... بر سرو و گل و لاله اشکبار است

آورده ز فصل بهار پیغام ... این سبزه که بر طرف جویبار است

در رهگذر سیل، خانه کردن ... بیرون شدن از خط اعتبار است

تعویذ بجوی از درستکاری ... اهریمن ایام نابکار است

آشفته و مستیم و بر گذرگاه ... سنگ و چه و دریا و کوهسار است

دل گرسنه ماندست و روح ناهار ... تن را غم تدبیر احتکار است

آن شحنه که کالا ربود دزد است ... آن نور که کاشانه سوخت نار است

خوش آنکه ز حصن جهان برونست ... شاد آنکه بچشم زمانه خوار است

از قله ی این بیمناک کهسار ... خونابه روان همچو آبشار است

بار جسد از دوش جان فرو نه ... آزاده روان تو زیر بار است

این گوهر یکتای عالم افروز ... در خاک بدینگونه خاکسار است

فردا ز تو ناید توان امروز ... رو کار کن اکنون که وقت کار است

آهوی روزگار نه آهوست، اژدر است ... آب هوی و حرص نه آبست، آذر است

زاغ سپهر، گوهر پاک بسی وجود ... بنهفت زیر خاک و ندانست گوهر است

در مهد نفس، چند نهی طفل روح را ... این گاهواره رادکش و سفله پرور است

هر کس ز آز روی نهفت از بلا رهید ... آنکو فقیر کرد هوای را توانگر است

در رزمگاه تیره ی آلودگان نفس ... روشندل آنکه نیکی و پاکیش مغفر است

در نار جهل از چه فکندیش، این دلست ... در پای دیو از چه نهادیش، این سر است

شمشیرهاست آخته زین نیلگون نیام ... خونابه هانهفته در این کهنه ساغر است

تا در رگ تو مانده یکی قطره خون بجای ... در دست آز از پی فصد تو نشتر است

همواره دید و تیره نگشت، این چه دیده ایست ... پیوسته کشت و کندنگشت، این چه خنجر است

دانی چه گفت نفس بگمراه تیه خویش: ... زین راه بازگرد، گرت راه دیگر است

در دفتر ضمیر، چو ابلیس خط نوشت ... آلوده گشت هرچه بطومار و دفتر است

مینا فروش چرخ ز مینا هر آنچه ساخت ... سوگند یاد کرد که یاقوت احمر است

از سنگ اهرمن نتوان داشت ایمنی ... تا بر درخت بارور زندگی بر است

ای عجب! این راه نه راه خداست ... زانکه در آن اهرمنی رهنماست

قافله بس رفت از این راه، لیک ... کس نشد آگاه که مقصد کجاست

راهروانی که درین معبرند ... فکرتشان یکسره آز و هواست

ای رمه، این دره چراگاه نیست ... ای بره، این گرگ بسی ناشتاست

تا تو ز بیغوله گذر میکنی ... رهزن طرار تو را در قفاست

دیده ببندی و درافتی بچاه ... این گنه تست، نه حکم قضاست

لقمه ی سالوس کرا سیر کرد ... چند بر این لقمه تو را اشتهاست

نفس، بسی وام گرفت و نداد ... وام تو چون باز دهد؟ بینواست

خانه ی جان هرچه توانی بساز ... هرچه توان ساخت درین یک بناست

پایان قسمت اول لطفا منتظر قسمت های بعدی باشید نظر یادتون بمونه

و این وب به دوستان معرفی کنید