بسم الله الرحمن الرحیم

تقدیم

 

﴿وَقَالَ رَبُّکُمُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِینَ﴾[1].

پروردگار شما می‌فرماید: مرا بخوانید، تا دعاى شما را اجابت نمایم، کسانى که از عبادت من تکبر مى ورزند به زودى با ذلّت و خوارى وارد دوزخ می‌شوند.

﴿وَإِذَا سَأَلَکَ عِبَادِی عَنِّی فَإِنِّی قَرِیبٌ أُجِیبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْیَسْتَجِیبُواْ لِی وَلْیُؤْمِنُواْ بِی لَعَلَّهُمْ یَرْشُدُونَ﴾[2].

هنگامی‌که بندگانم از تو درباره‌ى من سؤال کنند بگو: من نزدیکم، و دعاى دعا کننده را هنگامی‌که مرا می‌خواند اجابت می‌کنم، بنابراین باید بندگان من دعوت مرا بپذیرند و به من ایمان آورند تا راه خود را بیابند و به مقصد برسند.

رسول الله –صلى الله علیه وسلم- می‌فرمایند: «الدُّعَاءُ هُوَ الْعِبَادَةُ»، ﴿وَقَالَ رَبُّکُمُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ﴾»[3].

دعا همان عبادت است، پـروردگارتان می‌فـرماید: مرا بخوانید تا دعاى شما را اجابت کنم.

و آنحضرت –صلى الله علیه وسلم- می‌فرماید: «إِنَّ رَبَکُمْ تَبَارَکَ وَتَعَالَى حَییُّ کَرِیْمٌ یَسْتَحِیی مِنْ عَبْدِهِ إِذَا رَفَعَ یَدَیْهِ إِلَیِهِ أَنْ یَرُدَهُمَا صِفْرَاً»[4].

براستى که پروردگار پربرکت و والامقام شما داراى حیاء و صاحب کرم است، و هنگامی‌که بنده‌اش دستهایش را بسویش بلند نماید، از بنده خود شرم می‌کند که دستهایش را خالى برگرداند.

و آنحضرت –صلى الله علیه وسلم- فرمود: «مَا مِنْ مُسْلِمٍ یَدْعُو اللهَ بِدَعْوَةٍ لیْسَ فِیْهَا إِثْمٌ وَلاَ قَطِیعَةُ رَحِمٍ إِلاَّ أَعْطَاهُ اللهُ بِهَا إِحْدَی ثَلاَثٍ: إِمَّا أَنْ تُعَجَّلَ دَعْوَتَهُ، وَإِمَّا أَنْ یَدَّخِرَهَا لَهُ فِی الآخِرَةِ، وَإِمَّا أَنْ یَصْرِفَ عَنْهُ مِنَ السُّوءِ مِثْلَهَا، قَالُوا: إِذًا نُکْثِرُ، قَالَ: «اللهُ أَکْثَرُ»[5].

هر مسلمانى دعایى کند که در آن دعا به گناه و گسستن پیوند خویشاوندى نباشد، خداوند یکى از سه چیز را به او می‌دهد: یا هر چه زودتر در دنیا خواسته ‌اش به او عطا می‌شود، و یا آن را براى آخرتش اندوخته می‌کند، و یا در مقابل آن دعا، شرّى را از او دور می‌کند، گفتند: پس ما زیاد دعا می‌کنیم آنحضرت –صلى الله علیه وسلم- فرمودند: فضل خدا از دعاى شما زیادتر است.

پس هر مسلمانى که به دنبال راه نجات است باید که فقط و فقط پیرو آن چه خدا و رسولش –صلى الله علیه وسلم- آورده‌اند باشد و اجازه ندهد چه خود و چه کسى دیگر(هرکسى که خواهد باشد) چیزى به دین خدا بیفزاید، یا از آن کم کند . بنابراین طالب حق و دوستدار سنت پیامبر –صلى الله علیه وسلم- هیچ کارى انجام نمی‌دهد جز آن که خدا و رسول الله –صلى الله علیه وسلم- به آن امر فرموده باشند. و این جاست که علما و دانشمندان اسلامى می‌گویند: «العبادات توقیفیة» (واجب شدن عبادتها را خداوند تعیین فرموده است و هیچ انسانى حق دخالت در آنها را ندارد).

کتاب حاضر از کتاب هاى موفق آمیز است که تا بحال بیش از «30» نوبت به چاب رسیده است و به بیش از «20» زبان ترجمه شده است، که یکى از این زبان ها زبان فارسى است که شما برادران و خواهران گرامى آنرا مشاهده می‌کنید، امید است بتوانید با مطالعه و حفظ دعاهاى روز مره این کتاب نفیس خود را از شیطان و وسوسه هاى او محفوظ و مصون بدارید.

6/ دى ماه/1383هـ. ش


[1] سوره غافر آیه: 60.

[2] سوره البقره آیه: 186.

[3] أبو داود 2/78، الترمذی 5/211، ابن ماجه 2/1258.

[4] أبو داود 2/78، الترمذی 5/557، ابن ماجه 2/1271.

[5] الترمذی5/462، و 566، أحمد 3/18.

بسم الله الرحمن الرحیم

مقدمه 

الحَمْدُ للهِ رَبِّ الْعَالمَیِنَ وَالصَّلاَةُ وَالسَّلاَمُ عَلَى سَیِّدِ المُرْسَلیِنَ وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ أَجْمَعیِنَ.

براى اینکه بتوان با چشم دل شواهد معرفت: âوَإِن مِّن شَیْءٍ إِلاَّ یُسَبِّحُ بِحَمْدَهِ وَلَـکِن لاَّ تَفْقَهُونَ تَسْبِیحَهُمْá [الإسراء: 44] را نگریست باید قلبى سلیم و دیده‌اى بینا داشت، و از عمق جان به نداى: âوَإِذَا سَأَلَکَ عِبَادِی عَنِّی فَإِنِّی قَرِیبٌ أُجِیبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِá [البقرة: 186] لبیـک گفت و شیرینى ذکر را در خشش: âیَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اذْکُرُوا اللَّهَ ذِکْراً کَثِیراًá [الأحزاب: 41] مشاهده کرد تا اینکه زیبایى زیاد در نزد الله با: âفَاذْکُرُونِی أَذْکُرْکُمْá  [البقرة: 152] به تلألؤ درآید.

کتاب حاضر، ترجمهى کتاب: «حِصْنُ المُسْلِم مِنْ أذْکَارِ الْکِتَابِ وَالسُّنَّةِ» است که در آن اذکار و اوراد قرآن و سنّت صحیح جمع آورى شده است تا مسلمان با الگو قراردادن آنها زندگىاى توأم با ذکر و یاد الله داشته، در نتیجه شیرینى ایمان را بچشد و در این حال زندگى مملو از طراوت ذکر الله و شیوه رسول الله –صلى الله علیه وسلم- شود.

این کتاب در چاپ اول تحت عنوان فارسى (گلزارى از أذکار قرآن و سنت) چاپ شده و در این چاپ سعى بر آن شده که کتاب با ویراستارى مجدد و چاپ زیبا به زیور طبع آراستهتر گردد.

تمام احادیث این کتاب، صحیح و حَسَنْ می‌باشند و به صحت سند آنها اطمینان کامل باشد، و نیز کتاب از اختصارى ویژه برخوردار است.

به‏ امید اینکه زندگى تمامى انسان ها بر نهج قرآن و سنّت باشد و خداوند مؤلف، مترجم، خوانندگان و تمامى انسان ها را مشمول این دعا قرار دهد: âرَبَّنَا آمَنَّا بِمَا أََََََََََََََََنزَلْتَ وَاتَّبَعْنَا الرَّسُولَ فَاکْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِینَá [آل عمران: 53].

 فضیلت ذکر

 

خداوند متعال می‌فرماید: ﴿فَاذْکُرُونِی أَذْکُرْکُمْ وَاشْکُرُواْ لِی وَلاَ تَکْفُرُونِ﴾[1].

(مرا یاد کنید تا من نیز شما را یاد کنم، و از من سپاسگذارى کنید و ناسپاسى مرا نکنید).

﴿یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اذْکُرُوا اللَّهَ ذِکْراً کَثِیراً﴾[2].

(اى مؤمنان! خداى را بسیار یاد کنید).

﴿وَالذَّاکِرِینَ اللَّهَ کَثِیراً وَالذَّاکِرَاتِ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْراً عَظِیماً﴾[3].

(مردان و زنانى که خدا را بسیار یاد می‌کنند، خداوند براى آن‏ها آمرزش و پاداش بزرگى فراهم ساخته است).

﴿وَاذْکُر رَّبَّکَ فِی نَفْسِکَ تَضَرُّعاً وَخِیفَةً وَدُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَالآصَالِ وَلاَ تَکُن مِّنَ الْغَافِلِینَ﴾[4].

پروردگارت را در دل خود، با فروتنى، هراس، آهسته و آرام، صبحگاهان و شامگاهان یاد کن و از زمره‏ ى غافلان مباش).

رسول الله –صلى الله علیه وسلم- می‌فرماید: ((مَثَلُ الَّذی یَذْکُرُ رَبَّهُ وَالَّذی لاَ یَذْکُرُ رَبَّهُ مَثَلُ الحَیِّ وَالَمیِّتِ))[5].

(مثال کسى که پروردگارش را یاد می‌کند و کسى که پروردگارش را یاد نمی‌کند، مانند زنده و مرده است).

و آنحضرت –صلى الله علیه وسلم- فرمودند: ((أَلاَ أُنَبِّئُکُمْ بِخَیْرِ أَعْمَالِکُمْ، وَأَزْکَاهَا عِنْدَ مَلِیکِکُمْ، وَأَرْفَعِهَا فِی دَرَجَاتِکُمْ، وَخَیْرٍ لَکُمْ مِنْ إِنْفَاقِ الذَّهَبِ وَالْوَرِقِ، وَخَیْرٍ لَکُمْ مِنْ أَنْ تَلْقَوْا عَدُوَّکُمْ فَتَضْرِبُوا أَعْنَاقَهُمْ وَیَضْرِبُوا أَعْنَاقَکُمْ؟ قَالُوا بَلَى. قَالَ: ذِکْرُ اللهِ تَعَالَى))[6].

(آیا شما را از بهترین اعمال با خبر نگردانم که نزد پروردگارتان پاکیزه‌تر است و بیش از هر چیز باعث بالا رفتن درجات شماست و براى شما از بخشش طلا و جواهرات نیز بهتر است، حتى از این هم بهتر است که با دشمنان روبرو شوید و گردن آنها را بزنید و آنها گردن شما را بزنند؟) اصحاب گفتند: بلى پیامبر –صلى الله علیه وسلم-، فرمود: یاد الله تعالى).

و آنحضرت –صلى الله علیه وسلم- فرمودند: ((یَقُولُ اللهُ تَعَالَى: أَنَا عِنْدَ ظَنِّ عَبْدِی بِی، وَأَنَا مَعَهُ إِذَا ذَکَرَنِی، فَإِنْ ذَکَرَنِی فِی نَفْسِهِ ذَکَرْتُهُ فِی نَفْسِی، وَإِنْ ذَکَرَنِی فِی مَلأٍ ذَکَرْتُهُ فِی مَلأٍ خَیْرٍ مِنْهُمْ، وَإِنْ تَقَرَّبَ إِلَىَّ شِبْرَاً تَقَرَّبْتُ إِلَیْهِ ذِرَاعَاً، وَإِنْ تَقَرَّبَ إِلَیَّ ذِرَاعَاً تَقَرَّبْتُ إِلَیْهِ بَاعَاً، وَإِنْ أَتَانِی یَمْشِی أَتَیْتُهُ هَرْوَلَةً))[7].

(خداوند [در حدیث قدسى] می‌فرماید: من نزد گمان بنده‌ام هستم و هنگامی‌که او مرا یاد نماید من همراه او هستم، اگر مرا در خلت یاد کند من او را در خلوت یاد می‌کنم، و اگر مرا در مجلسى یاد کند، من او را در مجلسى بهتر از آن یاد می‌کنم، و اگر به سوى من به اندازه‌ى وجبى تقرّب جوید، من به سوى او به اندازه‌ى ذراعى [بازویى] تقرّب مى جویم، و اگر به اندازه‌ى ذراعى به سوى من تقرّب جوید من به او به اندازه‌ى باعى [دو بازوى انسان] نزدیک می‌شوم. و اگر پیاده به سوى من بیاید، من با شتابان به سوى او مىآیم).

از عبدالله بن بُسْرٍ –رضی الله عنه- روایت شده که مردى گفت: یا رسول الله! ‏امور اسلام زیاد هستند، به من چیزى یاد دهید که به آن تمسک جوید، پیامبر –صلى الله علیه وسلم- فرمودند: ((لاَ یَزَالُ لِسَانُکَ رَطْباً مِنْ ذِکْرِ اللهِ))[8]. (پیوسته زبانت با یاد خدا تَر باشد).

و نیز آنحضرت –صلى الله علیه وسلم- فرمودند: ((مَنْ قَرَأَ حَرْفَاً مِنْ کِتَابِ اللهِ فَلَهُ بِهِ حَسَنَةٌ، وَالْحَسَنَةُ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا، لاَ أَقُولُ: ﴿الم﴾ حَرْفٌ ؛ وَلَکِنْ: أَلِفٌ حَرْفٌ، وَلاَمٌ حَرْفٌ، وَمِیمٌ حَرْفٌ))[9].

(هرکس یک حرف از قرآن بخواند، یک نیکى برایش نوشته می‌شود، و هر نیکى، ده برابر می‌شود، من نمی‌گویم: ﴿الم﴾ یک حرف است، بلکه: ألف یک حرف، لام یک حرف، و میم یک حرف است).

عقبه بن عامر –رضی الله عنه- می‌گوید: در صُفَّه بودیم که رسول الله –صلى الله علیه وسلم- بیرون آمد و فرمود: ((أَیُّکُمْ یُحِبُ أَنْ یَغْدُوَ کُلَّ یَوْمٍ إِلَى بُطْحَانَ أَوْ إِلَى العَقِیْقِ فَیَأْتِیَ مِنْهُ بِنَاقَتَیْنِ کَوْمَاوَیْنِ فِی غَیْرِ إِثْمٍ وَلاَ قَطِیْعَةِ رَحِمٍ؟)).

کدام یک از شما دوست دارد که هر روز صبح، به بُطْحَان یا عقیق برود و با دو شتر بار برگردد بدون این که گناهى یا قطع صله‏ ى رحمى انجام داده باشد؟)

گفتیم: یا رسول الله ما دوست داریم، فرمود: ((أَفَلاَ یَغْدُو أَحَدُکُمْ إِلَى المَسْجِدِ فَیَعْلَمَ، أَوْ یَقْرَأَ آیَتَیْنِ مِنْ کِتَابِ اللهِ عَزَّ وَجَلَّ خَیْرٌ لَهُ مِنْ نَاقَتَیْنِ، وَثَلاَثٌ خَیْرٌ لَهُ مِنْ ثَلاَثٍ، وَأَرْبَعٌ خَیْرٌ لَهُ مِنْ أَرْبَعٍ، وَمِنْ أَعْدَادِهِنَّ مِنَ الإِبِلِ))[10].

(هرکس به مسجد برود و دو آیه از کتاب خداوند عز وجل را یاد بگیرد یا بخواند، براى از از دو شتر بهتر است، وسه آیه از سه شتر، و چهار آیه از چهار شتر، و به تعداد آیات از همان تعداد شتر، برایش بهتر و سودمندتر است).

و رسول الله –صلى الله علیه وسلم- فرمودند: ((مَنْ قَعَدَ مَقْعَداً لَمْ یَذْکُرِ اللهَ فِیهِ کَانَتْ عَلَیْهِ مِنَ اللهِ تِرَةٌ، وَمَنْ اضْطَجَعَ مَضْجَعَاً لَمْ یَذْکُرِ اللهَ فِیهِ، کَانَتْ عَلَیْهِ مِنَ اللهِ تِرَةٌ))[11].

(هرکس در جایى بنشیند و آنجا، خدا را یاد نکند، از طرف خدا، بر او زیان وارد خواهد شد، و هرکس به پهلو بخوابد و خدا را یاد نکند، براى این غفلت هم از جانب خدا زیان خواهد دید).

و آنحضرت –صلى الله علیه وسلم- فرمودند: ((مَا جَلَسَ قَوْمٌ مَجْلِسَاً لَمْ یَذْکُرُوا اللهَ فِیهِ، وَلَمْ یُصَلُّوا عَلَى نَبِیِّهِمْ إِلاَّ کَانَ عَلَیْهِمْ تِرَةٌ، فَإِنْ شَاءَ عَذَّبَهُمْ وَإِنْ شَاءَ غَفَرَ لَهُمْ))[12].

(هر گروهى در مجلسى بنشینند و در آن ذکر الله را نکنند و بر پیامبرشان درود نفرستند، مگر اینکه بر آنها حسرت و افسوس وارد می‌شود، و بر خداست که آنها را ببخشد یا عذاب دهد).

وآنحضرت –صلى الله علیه وسلم- فرمودند: ((مَا مِنْ قَوْمٍ یَقُومُونَ مِنْ مَجْلِسٍ لاَ یَذْکُروُنَ اللهَ فِیهِ إِلاَّ قَامُوا عَنْ مِثْلِ جِیْفَةِ حِمَارٍ وَکَانَ لَهُمْ حَسْرَةً))[13].

هیـچ گروهى از مجلسى که در آن خدا را یاد نکرده‏ اند بر نمی‌خیزند، مگر مثل اینکه از [نزد] لاشهى الاغى برخاستهاند، و حسرت آنها را فراگرفته است).

 


[1] سوره البقره آیه: 152

[2] سوره الأحزاب آیه: 41.

[3] سوره الأحزاب آیه: 35.

[4] سورة الأعراف آیه: 205.

[5] البخاری مع الفتح 11/208 ومسلم به این لفظ: «مَثَلُ البیتِ الَّذی یُذْکَرُ اللهُ فِیهِ وَالبیت الَّذی لاَ یُذْکَرُ اللهُ فیهِ مَثَلُ الحَیِّ وَالمَیِّت» 1/539.

[6] الترمذی 5/459، وابن ماجه 2/1245 ونگا: صحیح ابن ماجه 2/316 وصحیح الترمذی 3/139.

[7] البخاری 8/171، ومسلم 4/2061 و لفظ از امام بخارى است.

[8] الترمذی 5/458، وابن ماجه 2/1246 ونگا: صحیح الترمذی 3/139، وصحیح ابن ماجه 2/317.

[9] الترمذی 5/175 ونگا: صحیح الترمذی 3/9 وصحیح الجامع الصغیر 5/340.

[10] مسلم 1/553.

[11] أبو داود 4/264 وغیره، و نگا: صحیح الجامع 5/342.

[12] الترمذی، و نگا: صحیح الترمذی 3/140.

[13] أبو داود 4/264، وأحمد 2/389 و نگا: صحیح الجامع 5/176.

«1» أذکار هنگام بیدار شدن از خواب

 

1/1 ((الحَمْدُ للهِ الَّذِی أَحْیَانا بَعْدَ مَا أمَاتَنَا وإلَیْهِ النُّشُورُ))[1].

(تمام ستایشها از آنِ خدایى است که پس از میراندن ما را زنده کرده است، و بازگشت به سوى اوست).

2/2 ((لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِیکَ لَهُ، لَهُ المُلْکُ ولَهُ الحَمْدُ وَهُوَ عَلَى کُلِّ شَیءٍ قَدیْرٌ، سُبْحانَ اللهِ، وَالحَمْدُ للهِ، وَلاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهِ، وَاللهُ أَکْبَرُ، وَلاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللهِ العَلِیِّ العَظِیمِ، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لی))[2].

(هیچ معبودى به جز الله «بحق» وجود ندارد، یکتاست و شریک ندارد، و پادشاهى و ستایش از آنِ اوست، و او بر هر چیز تواناست. الله پاک و منزّه است، و حمد از آنِ اوست، و هیچ معبودى به جز الله «بحق» وجود ندارد، و خدا بزرگترین است، و هیچ حول و قدرتى بجز از طرف خداى بلندمرتبه و بزرگ نیست. خدایا! مرا بیامرز).

3/3 ((الحَمْدُ للهِ الَّذِی عَافَانِی فِی جَسَدِی وَرَدَّ عَلَیَّ رُوحِی، وأَذِنَ لِی بِذِکْرِهِ))[3].

(تمام ستایش‌ها مر خدایى راست که به جسمم سلامت بخشید، و روحم را به من بازگرداند، و به من اجازه ذکرش را داد).

4/4 ﴿إِنَّ فِی خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَاخْتِلاَفِ اللَّیْلِ وَالنَّهَارِ لآیَاتٍ لِّأُوْلِی الألْبَابِ * الَّذِینَ یَذْکُرُونَ اللّهَ قِیَاماً وَقُعُوداً وَعَلَىَ جُنُوبِهِمْ وَیَتَفَکَّرُونَ فِی خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذا بَاطِلاً سُبْحَانَکَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ * رَبَّنَا إِنَّکَ مَن تُدْخِلِ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَیْتَهُ وَمَا لِلظَّالِمِینَ مِنْ أَنصَارٍ * رَّبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِیاً یُنَادِی لِلإِیمَانِ أَنْ آمِنُواْ بِرَبِّکُمْ فَآمَنَّا رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَکَفِّرْ عَنَّا سَیِّئَاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ الأبْرَارِ * رَبَّنَا وَآتِنَا مَا وَعَدتَّنَا عَلَى رُسُلِکَ وَلاَ تُخْزِنَا یَوْمَ الْقِیَامَةِ إِنَّکَ لاَ تُخْلِفُ الْمِیعَادَ * فَاسْتَجَابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ أَنِّی لاَ أُضِیعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِّنکُم مِّن ذَکَرٍ أَوْ أُنثَى بَعْضُکُم مِّن بَعْضٍ فَالَّذِینَ هَاجَرُواْ وَأُخْرِجُواْ مِن دِیَارِهِمْ وَأُوذُواْ فِی سَبِیلِی وَقَاتَلُواْ وَقُتِلُواْ لأُکَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَیِّئَاتِهِمْ وَلأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ ثَوَاباً مِّن عِندِ اللّهِ وَاللّهُ عِندَهُ حُسْنُ الثَّوَابِ * لاَ یَغُرَّنَّکَ تَقَلُّبُ الَّذِینَ کَفَرُواْ فِی الْبِلاَدِ * مَتَاعٌ قَلِیلٌ ثُمَّ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمِهَادُ * لَکِنِ الَّذِینَ اتَّقَوْاْ رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِی مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ خَالِدِینَ فِیهَا نُزُلاً مِّنْ عِندِ اللّهِ وَمَا عِندَ اللّهِ خَیْرٌ لِّلأَبْرَارِ * وَإِنَّ مِنْ أَهْلِ الْکِتَابِ لَمَن یُؤْمِنُ بِاللّهِ وَمَا أُنزِلَ إِلَیْکُمْ وَمَا أُنزِلَ إِلَیْهِمْ خَاشِعِینَ لِلّهِ لاَ یَشْتَرُونَ بِآیَاتِ اللّهِ ثَمَناً قَلِیلاً أُوْلَـئِکَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ إِنَّ اللّهَ سَرِیعُ الْحِسَابِ * یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ اصْبِرُواْ وَصَابِرُواْ وَرَابِطُواْ وَاتَّقُواْ اللّهَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ﴾[4].

(مسلماً در آفرینش آسمانها و زمین، و پشت سر هم آمدن شب و روز، نشانه‏ ها و دلائلى براى خردمندان است، کسانى که ایستاده و نشسته و بر پهلوهاى شان افتاده، خدا را یاد می‌کنند و درباره آفرینش آسمانها و زمین مى اندیشند «و به زبان حال و قال می‌گویند:» پروردگارا! این را بیهوده و عبث نیافریده ‏اى. تو منزّه و پاکى، پس ما را از عذاب آتش محفوظ دار. پروردگارا! بى گمان تـو هر که را به آتش در آرى، براستى خـوار و زبـونش کرده ‏اى، و ستمکاران را یاورى نیست. پروردگارا! ما از منادى ـ پیامبر صلى الله علیه وسلم ـ شنیدیم که ـ مردم را ـ به ایمان بـه پروردگارشان می‌خواند، وما ایمان آوردیم. پروردگارا! گناهان ما را بیامرز، و بدیها‏ى مان را بپوشان، و ما را با نیکان بمیران. پروردگارا! آنچه را که با پیغمبران خود به ما وعده داده اى، به ما عطا کن، و در روز رستاخیز ما را خوار و زبون مگردان، بىگمان تو خلاف وعده نخواهى کرد).

پس پروردگارشان دعاى ایشان را پذیرفت، و پاسخشان داد که من عمل هیچ صاحب عملى از شما را که انجام گرفته باشد، خواه زن باشد یا مرد، ضایع نخواهم کرد. بعضى از شما از بعض دیگر تولد شده‏ اید. «و همگى هم نوع و هم جنس مىباشید» آنان که هجرت کردند، و از خانه‏ هاى خود رانده شدند و در راه من اذیت و آزار کشیدند و جنگیدند و کشته شدند، به یقین گناهانشان را مىبخشم، و در بهشتى جاى می‌دهم که از زیر «درختان» آن نهرها در جریان است، این پاداش از سوى خداست، و پاداش نیکو تنها نزد خـداست. رفت و آمد کافران در شهرها، تو را نفریبد. «این» متاع ناچیزى است، سپس جایگاهشان دوزخ است، و چه بد جایگاهى است، ولى آنهایى که از پروردگارشان مىترسند، بهشت از آنِ ایشان است که در زیر «درختان» آن نهرها جارى است، و جاودانه در آن مىمانند، این پاداشى از جانب خدا است. و آنچه در نزد خداست براى نیکان بهتر است. برخى از اهل کتاب هستند که به خدا و بدانچه بر شما نازل شده و بدانچه بر خود آنان نازل گردیده ایمان دارند، در برابر خدا فروتن بوده، آنها هرگز آیات خدا را به بهاى ناچیز «دنیا» نمی‌فروشند، پاداش ایشان در نزد پروردگارشان است، خداوند به سرعت حساب بندگان را رسیدگى می‌کند، اى مؤمنان! شکیبائى ورزید، و استقامت و پایدارى کنید، و مراقبت به عمل آورید، و از خدا بترسید تا اینکه رستگار شوید).

 


[1] البخاری مع الفتح 11/ 113، ومسلم 4/ 2083.

[2] هر کس این دعا را بخواند آمرزیده مى شود، و اگر دعا بکند براى او مستجاب مى شود، و اگر از خواب برخیزد و وضو بگیرد و سپس نماز بخواند نمازش مقبول مى گردد. البخاری مع الفتح 3/ 39 وغیرها و لفظ از ابن ماجه است، نگا: صحیح ابن ماجه 2/335.

[3] الترمذی 5/ 473، و نگا: صحیح الترمذی3/144.

[4] سوره آل عمران آیه‏ هاى 190 ـ 200. البخارى مع الفتح 8/237، ومسلم 1/530.

«2» دعای پوشیدن لباس

 

5 ((الحَمْدُ للهِ الَّذِی کَسَانِی هَذَا (الثَّوْبَ) وَرَزَقَنِیه مِنْ غَیْرِ حَوْلٍ مِنّی ولا قُوةٍ …))[1].

(حمد از آنِ خدایى است که این لباس را به من پوشانید و بدون اینکه من قدرت و توانایى داشته باشم آنرا به من عنایت کرد …).

 


[1] أهل السنن بجز النسائی، نگا: إرواء الغلیل 7/47.

«4» دعا برای کسی که لباس نو پوشیده است

 

7/1 ((تُبْلی ویُخْلِفُ اللهُ تَعَالَى))[1].

(خدا کند این لباس را تا مدتى بپوشید، و کهنه نمائید، و خداوند تعالى به جاى آن، لباس دیگرى به شما بدهد. [یعنى خداوند شما را از عمر طولانى برخوردار نماید]).

8/2 ((إلبِسْ جَدِیداً وعِشْ حَمِیداً ومُتْ شَهیداً))[2].

لباس جدیدى را بپوشى، و زندگى نیکویى داشته باشى، و با شهادت از این دنیا بروى).

 


[1] أبو داود 4/41، ونگا: صحیح أبی داود2/760.

[2] ابن ماجه 2/1178، والبغوی 12/41، ونگا: صحیح ابن ماجه 2/275.

«3» دعای پوشیدن لباس نو

 

 

6 ((اللَّهُمَّ لَکَ الحَمْدُ أَنْتَ کَسَوتَنِیهِ، أسْألک مِنْ خَیرِهِ وخَیْرِ ما صُنع لَهُ، وأعُوذُ بِکَ مِنْ شرِّه وشَرِّ ما صُنِعَ لَهُ))[1].

(الهى! ستایش براى تو است، تویى که این لباس را به من پوشاندى، از تو خیر آنرا میخواهم، و خیر آنچه را که براى آن ساخته شده است. و به تو از بدى آن و بدى آنچه که براى آن ساخته شده است پناه مىبرم).

 


[1] أبو داود والترمذی والبغوی ونگا: مختصر شمائل الترمذی أثر ألبانی ص47.

«5» دعای هنگام در آوردن لباس

 

9 ((بِسْمِ اللهِ))[1]. (به نام خدا).

 


[1] الترمذی 2/505 وغیره، نگا: الإرواء شماره 49، وصحیح الجامع3/203.

«6» دعای هنگام داخل شدن به توالت

 

10 (([بِسْمِ اللهِ]، اللهُمَّ إِنّی أعُوذُ بِکَ مِنَ الخُبُثِ والخبائِثِ))[1].

([به نام خدا] الهى! از جن‏هاى خبیث و پلید، أعم از زن و مرد، به تو پناه مىبرم).

 

«7» دعای هنگام خارج شدن از توالت

 

11 ((غُفْرانَکَ))[2].

(الهى! از تو آمرزش مىطلبم).

 


[1] البخاری 1/45، ومسلم1/283، به اضافه (بسم الله) در اولش سعید بن منصور آنرا روایت کرده است، نگا: فتح الباری 1/244.

[2] أهل السنن بجز النسائی آنرا در کتاب: (عمل الیوم واللیله) روایت کرده‏اند، نگا: تخریج زاد المعاد 2/387.

«8» ذکر قبل از وضو

 

12 ((بِسْمِ اللهِ))[1]. (به نام خدا).

 

«9» ذکر بعد از اتمام وضو

 

13/1 ((أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِیْکَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدَاً عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ..))[2].

(شهادت می‌دهم که بجز الله، معبودى «بحق» وجود ندارد، یکتاست و شریکى براى او نیست، و شهادت می‌دهم که محمد، بنده و فرستاده‏ ى اوست).

14/2 ((اللَّهُمَّ اجْعَلْنِی مِنَ التَوَّابِینَ وَاجْعَلْنِی مِنَ المُتَطَهِّرِینَ))[3].

(پروردگارا! مرا از توبه کنندگان بگردان و جزو کسانى قرار ده که کاملاً طهارت می‌کنند و پاکیزه‏ اند).

15/3 ((سُبْحَاَنکَ اللَّهُمَ وَبِحَمْدِکَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ أَسْتَغْفِرُکَ وَأَتُوبُ إِلَیْکَ))[4].

(خداوندا! پاکى تو را بیان می‌کنم، و تو را ستایش مىنمایم، و گواهى می‌دهم که بجز تو، دیگر معبودى «بحق» نیست، از تو طلب مغفرت می‌کنم، و در حضورت توبه می‌نمایم).

 


[1] أبو داود وابن ماجه وأحمد ونگا: إرواء الغلیل 1/122.

[2] مسلم 1/ 209.

[3] الترمذی 1/78 ونگا: صحیح الترمذی1/18.

[4] النسائی در کتاب: ( عمل الیوم واللیله) ص173، ونگا: إرواء الغلیل 1/135 و2/94.

«10» ذکر هنگام خارج شدن از منزل

 

 16/1 ((بِسْمِ اللهِ، تَوَّکَّلْتُ عَلَى اللهِ، وَلاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللهِ))[1].

(به نام خدا، بر خدا توکّل کردم، و هیچ قدرت و توانائى جز از طرف خدا نیست).

 

            17/2 ((اللَّهُمَ إِنِّی أَعُوذُ بِکَ أَنْ أَضِلَّ أَوْ أُضَلَّ أَوْ أَزِلَّ، أَوْ أُزَلَّ، أَوْ أَظْلِمَ أَوْ أُظْلَمَ، أَوْ أَجْهَلَ أَوْ یُجْهَلَ عَلَیَّ))[2].

(پروردگارا! من به تو پناه مىبرم از اینکه خودم گمراه شوم، یا بوسیله‏ ى دیگرى گمراه شوم، و یا اینکه بلغزم، یا لغزیده شوم، یا ستم کنم، یا مورد ستم قرار گیرم، یا دچار جهالت شوم، یا با من به جهالت رفتار شود).

 

«11» ذکر هنگام داخل شدن به منزل

  

        18 ((بِسْمِ اللهِ وَلَجْنَا، وَبِسْمِ اللهِ خَرَجْنَا، وَعَلَى رَبِّنَا تَوَکَّلْنَا))[3].

(به نام الله داخل شدیم، و بنام الله خارج گشتیم، و بر پروردگارمان توکّل نمودیم).

و بعد از خواندن دعاى فوق، به خانواده‏اش سلام بگوید.

 


[1] أبو داود 4/ 325 والترمذی 5/490، و نگا: صحیح الترمذی3/151.

[2] أهل السنن ونگا: صحیح الترمذی 3/152 وصحیح ابن ماجه 2/336 .

[3] أبو داود 4/325، و علامه ابن باز در کتاب( تحفه الأخیار ص28) آنرا حسن دانسته، و در صحیح چنین روایت شده است: «إِذَا دَخَلَ الرَّجُلُ بِیْتَهُ فَذَکَرَ اللهَ عِنْدَ دُخُولِهِ وَعِنْدَ طَعَامِهِ قَالَ الشَّیْطَانُ لاَ مَبِیْتَ لَکُمْ وَلاَ عَشَاءَ».  مسلم شماره‏ ى: 2018.

«12» دعای رفتن به مسجد

 

19  ((اللَّهُمَّ اجْعَلْ فِیْ قَلْبِیْ نُوْر، وَفِیْ لِسَانِیْ نُوْراً، وَفِیْ سَمْعِیْ نُوْراً، وَفِیْ بَصَرِیْ نُوْراً، وَمِنْ فَوْقِیْ نُوْراً، وَمِنْ تَحْتِیْ نُوْراً، وَعَنْ یَمِیْنِیْ نُوْراً وَعَنْ شِمَالِیْ نُوْراً، وَمِنْ أَمَامِیْ نُوْراً، وَمِنْ خَلْفِیْ نُوْراً، وَاجْعَلْ فِیْ نَفْسِیْ نُوْراً، وَأَعْظِمْ لِیْ نُوْراً، وَعَظِّمْ لِیْ نُوْراً، واجْعَلْ لِی نُوراً، وَاجْعَلْنِیْ نُوْراً، اللَّهُمَّ أَعْطِنِیْ نُوْراً، وَاجْعَلْ فِیْ عَصَبِیْ نُوْراً، وَفِیْ لَحْمِیْ نُوْراً، وَفِیْ دَمِیْ نُوْراً، وَفِیْ شَعْرِیْ نُوْراً وَفِیْ بَشَرِیْ نُوْراً))[1].

(الهى! در قلب، زبان، گوش و چشم من نور قرار ده، و بالا، و پایین، راست، چپ، مقابل، پشت و درون مرا منوّر گردان، و نور را براى من بیفزاى، و بزرگ گردان، و مرا نورى عطا فرما، و در عصب، گوشت، خون، مو و پوست من نورى قرار ده).

((اللَّهُمَّ اجْعَلْ لِیْ نُوْراً فِیْ قَبْرِیْ.. وَنُوْراً فِیْ عِظَامِیْ))[2].

(الهى! قبرم را منوّر گردان، و در استخوان هایم نور قرار بده).

((وَزِدْنِیْ نُوْراً، وَزِدْنِیْ نُوْراً، وَزِدْنِیْ نُوْراً))[3].

(و براى من نور را افزون فرما، افرون فرما، افزون فرما).

((وَهَبْ لِیْ نُوْراً عَلَى نُوْرٍ))[4].  (و نور بر روى نور به من عطا کن).

 

 


[1] همه ایـن موارد در بـخارى 11/116 روایت شده شماره 6316، و مسلم 1/526، 529، 530، شماره: 763.

[2] الترمذی 5/483، شماره ى 3419.

[3] البخاری در کتاب (الأدب المفرد) شماره‏ى 695، ص 258، و ألبانی کتاب: (صحیح الأدب المفرد) شماره 536 سندش را صحیح دانسته است.

[4] ابن حجر العسقلانی در کتاب (فتح الباری) آنرا ذکر کرده، وگفته ابن أبی عاصم در کتاب: (الدعاء) آورده است، نگا: الفتح 11/118، و گفته: از اجتماع اختلاف روایت بیست و پنج ویژگى و خصلت بیان شده است.

«13» دعای داخل شدن به مسجد

 

20 ((أَعُوْذُ بِاللهِ الْعَظِیْمِ، وَبِوَجْهِهِ الْکَرِیْمِ، وَسُلْطَانِهِ الْقَدِیْمِ مِنَ الشَّیْطَانِ الَّرَجِیْمِ))[1].

به خداوند بزرگ و روى گرامى [که لایق جلالش است] و قدرت قدیم و أزلى او پناه مىبرم از بدى شیطان رانده شده).

((بِسْمِ اللهِ وَالصَّلاَةُ][2] [وَالسَّلاَمُ عَلَى رَسُوْلِ اللهِ][3].

(به نام الله، و درود و سلام بر رسول الله –صلى الله علیه وسلم-).

((اللَّهُمَّ افْتَحْ لِیْ أَبْوَابَ رَحْمَتِکَ))[4].

(الهى! درهاى رحمت خود را بر من بگشا).

 


[1] أبو داود، ونگاه: صحیح الجامع شماره ‏ى 4591.

[2] ابن السنی شمار ه‏ ى 88، وألبانی حدیث را حسن دانسته است.

[3] أبو داود 1/126، ونگا: صحیح الجامع 1/528.

[4] مسلم1/494. و در سنن ابن ماجه از حدیث فاطمه -رضی الله عنها- چنین روایت شده است: «اللَّهُمَ اغْفِرْ لِی ذُنُوبِی وَافْتَحْ لِی أَبْوَابَ رَحْمَتِکَ». وألبانی بخاطر شواهدش آنرا صحیح دانسته است، نگا: صحیح ابن ماجه 1/128 ـ 129.

«14» دعای خارج شدن از مسجد

 

21 ((بِسْمِ اللهِ وَالصَّلاَةُ وَالسَّلاَمُ عَلَى رَسُوْلِ اللهِ اللَّهُمَّ إِنِّیْ أَسْأَلُکَ مِنْ فَضْلِکَ، اللَّهُمَّ اعْصِمْنِیْ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِیْمِ))[1].

(به نام خدا و درود و سلام بر رسول الله –صلى الله علیه وسلم- الهى! از تو فضل را مسألت مىنمایم، الهى! مرا از شیطان مردود، حفاظت فرما).

 


[1] نگا: تخریج روایت‏هاى حدیث قبل شماره‏ ى 20، و زیاده‏ى «اللَّهُمَ اعْصِمْنِی مِنَ الشَّیطَانِ الرَّجِیْمِ». از روایت ابن ماجه. نگا: صحیح ابن ماجه 1/129.

«15» أذکار أذان

 

22/1 هر چـه را که مؤذن می‌گوید، شنونده تکرار کند مگر در: ((حَیَّ عَلَى الصَّلاةِ، وَحَیَّ عَلَى الفَلاَحِ))، کـه در جـواب می‌گوید: ((لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إلاَّ بِاللهِ))[1].

23/2 نیز شخص گوید: ((وَأَنَا أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِیْکَ لَهُ، وَأَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ، رَضِیْتُ بِاللهِ رَباًّ، وَبِمُحَمَّدٍ رَسُوْلاً، وَبِالإِسْلاَمِ دِیْناً))[2].

(و من گواهى می‌دهم که هیچ معبودى، بجز الله «بحق» وجود ندارد، یکتاست و شریکى ندارد، و محمد –صلى الله علیه وسلم- بنده و فرستاده‏ ى اوست، من از اینکه الله، پروردگار و محمد، پیامبر و اسلام، دین من است، راضى و خشنودم).

(پس از اینکه مؤذن شهادتین را گفت، این ذکر، خوانده شود)[3].

24/3 بعد از پایان اجابت مؤذن، بر پیامبر –صلى الله علیه وسلم- درود فرستاده شود[4].

25/4 [بعد از درود] گفته شود: ((اللَّهُمَّ رَبَّ هَذِِهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ، وَالصَّلاَةِ القَائِمَةِ، آتِ مُحَمَّداً الْوَسِیْلَةَ وَالْفَضِیْلَةَ، وَابْعَثْهُ مَقَاماً مَحْمُوْداً الَّذِیْ وَعَدْتَهُ، [إِنَّکَ لاَ تُخْلِفُ الْمِیْعَادَ]))[5].

(بار الها! اى پروردگارِ این نداى کامل و نماز بر پا شونده، به محمد –صلى الله علیه وسلم- وسیله «مقامى والا در بهشت» و فضیلت عنایت بفرما، و او را به «مقام شایسته‏اى» که وعده فرموده‏اى نایل بگردان، [همانا تو خُلف وعده نمی‌کنى).

26/5 ((شخص در بین اذان و اقامه براى خودش دعا کند، چرا که دعا در این هنگام رد نمی‌شود))[6].

 


[1] البخاری 1/152 ومسلم 1/288.

[2] مسلم 1/290.

[3] ابن خزیمة 1/220.

[4] مسلم 1/288.

[5] البخاری 1/152 و آنچه در بین کروشه آمده از سنن بیهقی 1/410 روایت شده، وعلامه عبدالعزیز ابن باز در کتاب (تحفة الأخیار ص38) سندش را حسن دانسته است.

[6] الترمذی وأبو داود وأحمد ونگا: إرواء الغلیل 1/262.

«16» دعاهای بعد از تکبیر تحریمه و قبل از فاتحه

 (دعاهای استفتاح)

 

27/1 ((اللَّهُمَّ بَاعِدْ بَیْنِیْ وَبَیْنَ خَطَایَایَ کَمَا بَاعَدْتَ بَیْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ، اللَّهُمَّ نَقِّنِیْ مِنْ خَطَایَایَ کَمَا یُنَقَّى الثَّوْبُ الأَبْیَضُ مِنَ الدَّنَسِ، اللَّهُمَّ اغْسِلْنِیْ مِنْ خَطَایَایَ بِالثَّلْجِ وَالْمَاِء وَالْبَرَدِ))[1].

(بار الها! بین من و خطاهاى من، همانند فاصله‏اى که بین مشرق و مغرب انداخته‏اى، فاصله بیانداز، و مرا از خطاهایم پاک ساز، همانند لباس سفیدى که از آلودگى پاک میشود. بار الها! خطاهاى مرا با برف و آب و تگرگ (ژاله) بشوى).

28/2 ((سُبْحَانَکَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِکَ، وَتَبَارَکَ اسْمُکَ، وَتَعَالَى جَدُّکَ، وَلاَ إِلَهَ غَیْرُکَ))[2].

(بار الها! پاک و منزهى، و حمد از آنِ توست، و نامت با برکت است وقدرت و شکوه تو بسیار بالاست و هیچ معبودى بجز تو «بحق» وجود ندارد).

29/3 ((وَجَّهْتُ وَجْهِیَ لِلَّذِیْ فَطَرَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ حَنِیْفاً وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِکِیْنَ، إِنَّ صَلاَتِیْ، وَنُسْکِیْ، وَمَحْیَایَ، وَمَمَاتِیْ، ِللهِ رَبِّ الْعَالَمِیْنَ، لاَ شَرِیْکَ لَهُ وَبِذَلِکَ أُمِرْتُ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِیْنَ. اللَّهُمَّ أَنْتَ الْمَلِکُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَنْتَ رَبِّیْ وَأَنَا عَبْدُکَ، ظَلَمْتُ نَفْسِیْ وَاعْتَرَفْتُ بِذَنْبِیْ فَاغْفِرْ لِیْ ذُنُوْبِیْ جَمِیْعاً إِنَّهُ لاَ یَغْفِرُ الذُّنُوْبَ إِلاَّ أَنْتَ. وَاهْدِنِیْ ِلأَحْسَنِ الأَخْلاَقِ لاَ یَهْدِیْ ِلأَحْسَنِهَا إِلاَّ أَنْتَ، وَاصْرِفْ عَنِّیْ سَیِّئَهَا، لاَ یَصْرِفُ عَنِّیْ سَیِّئَهَا إِلاَّ أَنْتَ، لَبَّیْکَ وَسَعْدَیْکَ، وَالْخَیْرُ کُلُّهُ بِیَدَیْکَ، وَالشَّرُّ لَیْسَ إِلَیْکَ، أَنَا بِکَ وَإِلَیْکَ، تَبَارَکْتَ وَتَعَالَیْتَ، أَسْتَغْفِرُکَ وَأَتُوْبُ إِلَیْکَ))[3].

(من چهره‏ ام را به سوى ذاتى متوجه کرده‏ ام که آسمان‏ها و زمین را آفرید، در حالى که من از باطل روى گردان شده و به سوى حق آمده‏ ام، و از مشرکان نیستم، نماز، عبادت، زندگى و مرگم از آنِ پروردگار جهانیان است که شریکى ندارد، دستور یافته‏ ام که چنین کنم، و من از فرمانبرداران مىباشم. پروردگارا! توئى پادشاه، بجز تو، معبودى «بحق» وجود ندارد. تو پروردگار من هستى و من بنده‏ ى توأم، بر خود ظلم کردم، و به گناهم اعتراف نمودم، همه‏ ى گناهانم را ببخشاى، همانا بجز تو کسى گناهانم را نمىآمرزد.

الهى! مرا به نیکوترین اخلاق و خصلت‏ها، رهنمون فرما، همانا بجز تو کسى نیست که مرا بسوى آنها هدایت کند. الهى! خصلت‏هاى بد را از من دور بگردان، زیرا بجز تو کسى نیست که آن‏ها را از من دور بگرداند. من در بارگاهت حاضرم، و براى اطاعتت آماده‏ ام، هرگونه خیر و نیکى در اختیار توست، بدى را به سوى تو راهى نیست. الهى! من به لطف تو موجودم، و به سوى تو متوجه‏ ام، تو بسیار بابرکت و برتر هستى، از تو آمرزش میخواهم، و در بارگاهت توبه میکنم).

30/4 ((اللَّهُمَّ رَبَّ جِبْرَائِیْلَ، وَمِیْکَائِیْلَ، وَإِسْرَافِیْلَ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ، عَالِمَ الْغَیْبِ وَالشَّهَادَةِ، أَنْتَ تَحْکُمُ بَیْنَ عِبَادَکَ فَیْمَا کَانُوْا فِیْهِ یَخْتَلِفُوْنَ، اهْدِنِیْ لِمَا اخْتُلِفَ فِیْهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِکَ، إِنَّکَ تَهْدِیْ مَنْ تَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِیْمٍ))[4].

(الهى! پروردگار جبرائیل و میکائیل و اسرافیل، اى مبدع آسمان‏ها و زمین، و آگاه از دنیاى پنهان از دیدگان، و مطلّع از جهان عیان، تـو در بین بندگانت در آن چـه که در آن اختـلاف میورزند، حاکمى، مرا به آنچه که از حقّ در آن اختلاف شده است، با اراده ‏ات هدایت کن، چرا که تو هرکس را که بخواهى به راه راست هدایت میکنى).

31/5 ((اللهُ أَکْبَرُ کَبِیْراً، اللهُ أَکْبَرُ کَبِیْراً، اللهُ أَکْبَرُ کَبِیْراً، وَالْحَمْدُ ِللهِ کَثِیْراً، وَالْحَمْدُ ِللهِ کَثِیْراً، وَالْحَمْدُ ِللهِ کَثِیْراً، وَسُبْحَانَ اللهِ بُکْرَةً وَأَصِیْلاً)) ثلاثاً ((وَأَعُوْذُ بِاللهِ مِنَ الشَّیْطَانِ: مِنْ نَفْخِهِ، وَنَفْثِهِ، وَهَمْزِهِ))[5].

(الله، برترین و بزرگترین است، همه‏ ى ستایشها به کثرت مخصوص اوست، من صبح و شام او را تسبیح میگویم) [سه بار] (به الله پناه مىبرم از غرور، سحر و وسوسه‏ ى شیطان).

32/6 ((اللَّهُمَّ لَکَ الْحَمْدُ أَنْتَ نُوْرُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِیْهِنَّ، وَلَکَ الْحَمْدُ أَنْتَ قَیِّمُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِیْهِنَّ، [وَلَکَ الْحَمْدُ أَنْتَ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِیْهِنَّ] [وَلَکَ الْحَمْدُ لَکَ مُلْکُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِیْهِنَّ] [وَلَکَ الْحَمْدُ أَنْتَ مُلِکُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ] [وَلَکَ الْحَمْدُ أَنْتَ الْحَقُّ وَوَعْدُکَ الْحَقُّ، وَقَوْلُکَ الْحَقُّ وَلِقَاؤُکَ الْحَقُّ، وَالْجَنَّةُ حَقٌّ وَالنَّارُ حَقٌّ، وَالنَّبِیُّوْنَ حَقٌّ، وَمُحَمَّدٌ ص حَقٌّ وَالسَّاعَةُ حَقٌّ] [اللَّهُمَّ لَکَ أَسْلَمْتُ، وَعَلَیْکَ تَوَکَّلْتُ وَبِکَ آمَنْتُ، وَإِلَیْکَ أَنَبْتَُ، وَبِکَ خَاصَمْتُ، وَإِلَیْکَ حَاکَمْتُ، فَاغْفِرْ لِیْ مَا قَدَّمْتُ، وَمَا أَخَّرْتُ، وَمَا أَسْرَرْتُ، وَمَا أَعْلَنْتُ] [أَنْتَ الْمُقَدِّمُ، وَأَنْتَ الْمُؤَخِّرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ] [ أَنْتَ إِلَهِیْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ]))[6].

(بار الها! حمد از آنِ تو است، تو نور آسمان‏ها و زمین، و آنچه که در ما بین آنهاست، هستى. حمد از آنِ تو است، تو سرپرست آسمان‏ها و زمینى، و آنچه که در بین آنهاست. [و حمد از آنِ تو است، تو پروردگار آسمان‏ها و زمین و آنچه که در بین آنهاست، هستى]. [و حمد از آنِ تو است، تو پادشاه آسمان‏ها و زمین هستى]. [و حمد از آنِ توست] [تو حقّى، وعده، گفتار، لقاء، بهشت، آتش، پیامبران، محمد –صلى الله علیه وسلم-، و روز قیامت حقّ هستند] [پروردگارا! من تسلیم توأم، و بر تو توکّل نمودم، و به تو ایمان آوردم، و به سوى تو برگشتم، و بخاطر تو دشمنى ورزیدم، و حاکمیت از آنِ تو است، و گناهانى را که پیش از مرگ فرستاده ‏ام و آنچه را که بعد از مرگ، خواهند آمد، و آنچه را که پنهان نموده‏ ام، و آنچه را که آشکار ساخته ‏ام، ببخشاى، تقدیم و تأخیر بدست تو است، و هیچ معبودى بجز تو «بحق» وجود ندارد]).

 


[1] البخاری 1/181، ومسلم 1/419.

[2] أصحاب السنن الأربعه، ونگا: صحیح الترمذی 1/77، وصحیح ابن ماجه 1/135.

[3] مسلم1/534.

[4] مسلم1/534.

[5] أبو داود 1/203، وابن ماجه 1/265، وأحمد 4/85، و مسلم از ابن عمر -رضی الله عنهما- به این صورت و در ضمن قصه ‏ى روایت شده است 1/420.

[6] البخاری مع الفتح 3/3 و11/116 و 13/ 371، 423، 465 ومسلم همانند آن به صورت اختصار روایت نموده است 1/532.

«17» دعای رکوع

 

33/1 ((سُبْحَانَ رَبِّیَ الْعَظِیْمِ))[1].

(پروردگار بزرگم پاک و منزّه است)، [سه بار هنگام رکوع].

34/2  ((سُبْحَانَکَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَبِحَمْدِکَ اللَّهُمَّ اغْفِرْلِیْ))[2].

(پروردگارا! تو پاک و منزّهى، خدایا تو را ستایش مى نمایم، الهى، مرا ببخشاى).

35/3 ((سُبُّوحٌ، قُدُّوْسٌ، رَبُّ الْمَلاَئِکَةِ وَالرَّوْحِ))[3].

(بسیار پاک و منزّه است پروردگار فرشتگان و جبرئیل).

36/4 ((اللَّهُمَّ لَکَ رَکَعْتُ، وَبِکَ آمَنْتُ، وَلَکَ أَسْلَمْتُ خَشَعَ لَکَ سَمْعِیْ وَبَصَرِیْ، وَمُخِّیْ، وَعَظْمِیْ، وَعَصَبِیْ، وَمَا اسْتَقَلَّ بِهِ قَدَمِیْ))[4].

(پروردگارا! براى تو رکوع کردم، به تو ایمان آوردم، و به تو تسلیم شدم. گوش، چشم، مخ، استخوان، پى و رگم و تمام اعضاى بدنم براى تو خشوع و فروتنى نمودند).

37/5 ((سُبْحَانَ ذِیْ الْجَبَرُوْتِ، وَالْمَلَکُوْتِ، وَالْکِبْرِیَاءِ، وَالْعَظَمَةِ))[5].

(پاک است پروردگارى که مالک قدرت، فرمانروایى، بزرگى و عظمت است).

 


[1] أهل السنن وأحمد روایت کرده اند، ونگا: صحیح الترمذی 1/83.

[2] البخاری 1/99، ومسلم 1/350.

[3] مسلم 1/353، وأبو داود 1/230.

[4] مسلم 1/534،  وأهل سنن أربعه بجز ابن ماجه روایت کرده اند.

[5] أبو داود 1/230، والن18» دعای هنگام بر خاستن از رکوع

 

38/1 ((سَمِعَ اللهُ لِمَنْ حَمِدَهُ))[1].

(الله شنید و قبول کرد ستایش کسى را که او را ستایش نمود).

39/2 ((رَبَّنَا وَلَکَ الْحَمْدُ، حَمْداً کَثِیْراً طَیِّباً مُبَارَکاً فِیْهِ))[2].

(پروردگارا! حمد و ستایش هاى زیاد، خوب و مبارک از آنِ تو است).

40/3 ((مِلْءَ السَّمَوَاتِ، وَمِلْءَ الأَرْضِ وَمَا بَیْنَهُمَا، وَمِلْءَ مَا شِئْتَ مِنْ شَیْءٍ بَعْدُ، أَهْلَ الثَّنَاءِ وَالْمَجْدِ، أَحَقُّ مَا قَالَ الْعَبْدُ، وَکُلُّنَا لَکَ عَبْدٌ اللَّهُمَّ لاَ مَانِعَ لِمَا أَعْطَیْتَ، وَلاَ مُعْطِیَ لِمَا مَنَعْتَ، وَلاَ یَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْکَ الْجَدُّ))[3].

(الهى! حمدى که آسمان‏ها و زمین و میان آن‏ها و هر چه تو بخواهى را پر کند، از آنِ تو است. الهى! تو اهل ستایش و عظمت هستى. الهىّ تو شایسته ‏ى ستایش بندگان هستى. همگى ما بندگانت هستیم، آن چه تو بفرمائى هیچ کس جلوى آن را نمیگیرد، و آنچه جلوى آن را بگیرى کسى قدرت ندارد آن را عطا نماید. الهى! صاحب ثروت، او را ثروتش از عذاب تو نجات نمیدهد و «تمامیشکوه» و ثروت از آنِ تو است).

 


[1] البخاری مع الفتح 2/282.

[2] البخاری مع الفتح 2/284.

[3] مسلم 1/346.

سائی وأحمد، و سند آن حسن است. «19» دعای سجده

 

41/1 ((سُبْحَانَ رَبِّیَ الأَعْلَى))[1].

(منزّه است پروردگار بزرگ و برتر من) [سه مرتبه هنگام سجده].

42/2 ((سُبْحَانَکَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَبِحَمْدِکَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِیْ))[2].

(بار الها! تو پاک و منزّه ى و تو را ستایش مىنمایم. الهى! از تو طلب مغفرت میکنم).

43/3 ((سُبُّوْحٌ، قُدُّوسٌ، رَبُّ الْمَلاَئِکَةِ وَالرُّوْحِ))[3].

(پاک و منزّه است پروردگار فرشتگان و جبرائیل).

44/4 ((اللَّهُمَّ لَکَ سَجَدْتُ، وَبِکَ آمَنْتُ، وَلَکَ أَسْلَمْتُ، سَجَدَ وَجْهِیْ لِلَّذِیْ خَلَقَهُ، وَصَوَّرَهُ وَشَقَّ سَمْعَهُ وَبَصَرَهُ، تَبَارَکَ اللهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِیْنَ))[4].

(الهى! براى تو سجده کردم، و به تو ایمان آوردم، و در مقابل فرمان تو تسلیم شدم، چهره ‏ام براى پروردگارى که آن را خلق نمود، و صورت بخشید، و آن را زیبا آفرید، و عضو شنوایى و بینائى در آن قرار داد، سجده کرد. با برکت است پروردگارى که بهترین سازندگان است).

45/5 ((سُبْحَانَ ذِیْ الْجَبَرُوْتِ، وَالْمَلَکُوْتِ، وَالْکِبْرِیَاءِ، وَالْعَظَمَةِ))[5].

(پاک است پروردگارى که مالک قدرت، فرمانروایى، بزرگى و عظمت است).

46/6 ((اللَّهُمَّ اغْفِرْلِیْ ذَنْبِیْ کُلَّهُ، دِقَّهُ وَجِلَّهُ، وَأَوَّلَهُ وَآخِرَهُ وَعَلاَنِیَتَهُ وَسِرَّهُ))[6].

(بار الها! همه‏ى گناهان مرا، اعم از کوچک و بزرگ، اول و آخر، آشکار و نهان، ببخشاى).

47/7 ((اللَّهُمَّ إِنِّیْ أَعُوْذُ بِرِضَاکَ مِنْ سَخَطِکَ، وَبِمُعَافَاتِکَ مِنْ عُقُوْبَتِکَ وَأََعُوْذُ بِکَ مِنْکَ، لاَ أُحْصِیْ ثَنَاءً عَلَیْکَ أَنْتَ کَمَا أَثْنَیْتَ عَلَى نَفْسِکَ))[7].

(بار الها! من از خشمت به خشنودى تو پناه مىبرم. الهى! از عذابت به عفو تو پناه مىبرم. الهى! از «عذاب خشم» تو، به تو پناه مىبرم. پروردگارا! آنچنان که حق ستایش تو است، نمىتوانم آنرا بجاى آورم، بدون تردید تو آنچنانى که خود فرموده اى).

 


[1] أهل السنن وأحمد ونگا: صحیح الترمذی 1/83.

[2] البخاری ومسلم وتخریج سندش با شماره ‏ى (34) ارائه شد.

[3] مسلم 1/ 533 وتخریج آن در شماره‏ ى (35) ارائه شد.

[4] مسلم1/ 534 وغیره.

[5] أبوداود 1/230 وأحمد والنسائی وألبانی در صحیح أبی داود 1/166 آنرا صحیح دانسته است.

[6] مسلم1/350.

[7] مسلم1/352.

 

«20» دعای نشستن در میان دو سجده

 

48/1 ((رَبِّ اغْفِرْ لِیْ رَبِّ اغْفِرْ لِیْ))[1].

(اى الله! مرا ببخش، مرا ببخش).

49/2 ((اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِیْ وَارْحَمْنِیْ، وَاهْدِنِیْ، وَاجْبُرْنِیْ، وَعَافِنِیْ، وَارْزُقْنِیْ، وَارْفَعْنِیْ))[2].

(بار الها! مرا ببخش. به من رحم کن، مرا هدایت کن، کوتاهى‏هاى مرا جبران کن، و به من عافیت و رزق عطا کن، و مقامم را رفیع گردان).

 


[1] أبو داود 1/231، ونگا: صحیح ابن ماجه1/148.

[2] أصحاب السنن بجز النسائی ونگا: صحیح الترمذی 1/90 وصحیح ابن ماجه 1/148.

«21» دعاهای سجده ی تلاوت

 

50/1 ((سَجَدَ وَجْهِیْ لِلَّذِیْ خَلَقَهُ، وَشَقَّ سَمْعَهُ وَبَصَرَهُ وَبِحَوْلِهِ وَقُوَّتِهِ ﴿فَتَبَارَکَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِینَ﴾))[1].

(چهره‏ ام براى ذاتى که آنرا آفرید و شنوایى و بینایى را به قدرت و توانایى خود در آن قرار داد، سجده کرد. بسیار با برکت است بهترینِ آفرینندگان).

51/2 ((اللَّهُمَّ اکْتُبْ لِیْ بِهَا عِنْدَکَ أَجْراً، وَضَعْ عَنِّیْ بِهَا وِزْراً، وَاجْعَلْ لِیْ عِنْدَکَ ذُخْراً، وَتَقَبَّلْهَا مِنِّیْ کَمَا تَقَبَّلْتَهَا مِنْ عَبْدِکَ دَاوُدَ))[2].

(اى الله! براى من در نزد خود بخاطر این سجده اجر بنویس و بوسیله‏ى آن، گناهى را دور بگردان، و این سجده را براى من در نزد خود ذخیره بگردان و آنرا از من چنان بپذیر که از بنده‏ات داود پذیرفتى).

 


[1] الترمذی 2/474، أحمد 6/30، وحاکم و آنرا صحیح دانسته و الذهبی با حاکم موافقت کرده است 1/220، والفاظ اضافى در روایت از حاکم است.

[2] الترمذی 2/473 و حاکم و آنرا صحیح دانسته و الذهبی با حاکم موافقت کرده است 1/219.

«22» تشهد

 

52 ((التَّحِیَّاتُ ِللهِ، وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّیِّبَاتُ، السَّلاَمُ عَلَیْکَ أَیُّهَا النَّبِیُّ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَکاَتُهُ، السَّلاَمُ عَلَیْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللهِ الصَّالِحِیْنَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ))[1].

([فرمانروائى، رحمت و برکت و پاکى مخصوص الله است]، سلام و رحمت و برکات خدا بر تو باد اى پیامبر، سلام بر ما و کلیّه بندگان صالح خدا، من گواه میدهم که هیچ معبودى بجز الله «بحق» وجود ندارد و محمد –صلى الله علیه وسلم- بنده و رسول اوست).

 


[1] البخاری مع الفتح 1/13 ومسلم 1/301.

«23» درود بر رسول الله –صلی الله علیه وسلم- بعد از تشهد

 

53/1 ((اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، کَمَا صَلَّیْتَ عَلَى إِبْرَاهِیْمَ وَعَلى آلِ إِبْرَاهِیْمَ، إِنَّکَ حَمِیْدٌ مَجِیْدٌ، اللَّهُمَّ بَارِکْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، کَمَا بَارَکْتَ عَلَى إِبْرَاهِیْمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِیْمَ، إِنَّکَ حَمِیْدٌ مَجِیْدٌ))[1].

(بار إلها! بر محمد –صلى الله علیه وسلم- و آل محمد درود بفرست همچنان که بر ابراهیم ؛ و آل ابراهیم درود فرستادى، همانا تو ستوده و باعظمت هستى. بار الها! بر محمد و آل محمد برکت نازل فرما همچنان که بر ابراهیم ؛ و آل ابراهیم برکت نازل کردى، همانا تو ستوده و باعظمت هستى).

54/2 ((اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى أَزْوَاجِهِ وَذُرِّیَّتِهِ کَمَا صَلَّیْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِیْمَ، وَبَارِکْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى أَزْوَاجِهِ وَذُرِّیَّتِهِ، کَمَا بَارَکْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِیْمَ، إِنَّکَ حَمِیْدٌ مَجِیْدٌ))[2].

(بار إلها! بر محمد –صلى الله علیه وسلم- و همسران و فرزندانش درود فرست همچنان که بر ابراهیم ؛ درود فرستادى، و بر محمد و همسران و فرزندانش برکت نازل گردان همچنان که بر آل ابراهیم ؛ برکت نازل فرمودى، همانا تو ستوده و باعظمت هستى).

 


[1] البخاری مع الفتح 6/408

[2] البخاری مع الفتح 6/407ومسلم 1/306 ولفظ حدیث از مسلم است.

«24» دعای بعد از تشهد آخر و قبل از سلام

 

55/1 ((اللَّهُمَّ إِنِّیْ أَعُوْذُ بِکَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ، وَمِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ، وَمِنْ فِتْنَةِ الْمَحْیَا وَالْمَمَاتِ، وَمِنْ فِتْنَةِ الْمَسِیْحِ الدَّجَّالِ))[1].

(پروردگارا! از عذاب قبر و عذاب دوزخ، فتنه‏ى زندگى و مرگ، و فتنه‏ى مسیح دجّال به تو پناه مىبرم).

56/2 ((اللَّهُمَّ إِنِّیْ أَعُوْذُ بِکَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ، وَأَعُوْذُ بِکَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَسِیْحِ الدَّجَالِ، وَأَعُوْذُ بِکَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَحْیَا وَالْمَمَاتِ، اللَّهُمَّ إِنِّیْ أَعُوْذُ بِکَ مِنَ المَأْثَمِ والمَغْرَمِ))[2].

(الهى! من از عذاب قبر، و از فتنه‏ى مسیح دجّال، و فتنه‏ى زندگى و مرگ به تو پناه مىبرم. بار الها! من از گناه و زیان، به تو پناه مىآورم).

57/3 ((اللَّهُمَّ إِنِّیْ ظَلَمْتُ نَفْسِیْ ظُلْماً کَثِیْراً، وَلاَ یَغْفِرُ الذُّنُوْبَ إِلاَّ أَنْتَ، فَاغْفِرْ لِیْ مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِکَ وَارْحَمْنِیْ إِنَّکَ أَنْتَ الْغَفُوْرُ الرَّحِیْمُ))[3].

(الهى! من بر نفس خود بسیار ظلم کردم، همانا غیر از تو کسى دیگر گناهان مرا نمىبخشد، پس از جانب خود مرا مورد آمرزش قرار بده، و بر من رحم کن، همانا تو بخشنده و مهربان هستى).

58/4 ((اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِیْ مَا قَدَّمْتُ، وَمَا أَخَّرْتُ، وَمَا أَسْرَرْتُ، وَمَا أَعْلَنْتُ، وَمَا أَسْرَفْتُ، وَمَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّیْ، أَنْتَ الْمُقَدِّمُ وَأَنْتَ الْمُأَخِّرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ))[4].

(الهى! گناهان قبلى و بعدى مرا ببخشاى. الهى! گناهان مخفى و آشکار مرا بیامرز، و زیاده روى هاى مرا و آنچه را که تو از من بهتر میدانى ببخش، همانا تقدیم و تأخیر کننده توئى، بجز تو معبودى «بحق» نیست).

59/5 ((اللَّهُمَّ أَعِنِّیْ عَلَى ذِکْرِکَ، وَشُکْرِکَ، وَحُسْنِ عِبَادَتِکَ))[5].

(بار الها! به من توفیق بده تا تو را یاد کنم، و سپاس گویم، و به بهترین روش، بندگى نمایم).

60/6 ((اللَّهُمَّ إِنِّیْ أَعُوْذُ بِکَ مِنَ الْبُخْلِ، وَأَعُوْذُ بِکَ مِنَ الْجُبْنِ، وَأَعُوْذُ بِکَ مِنْ أَنْ أُرَدَّ إِلَى أَرْذََِلِ العُمْرِ، وَأَعُوْذُ بِکَ مِنْ فِتْنَةِ الدُّنْیَا وَعَذَابِ الْقَبْرِ))[6].

(بار الها! من از بخل و بُزْدلى به تو پناه مى برم، و از اینکه به علّت پیرى، سست و درمانده شوم، به تو پناه مى برم، و از آزمایش هاى سخت دنیا و عذاب قبر به تو پناه مى برم).

61/7 ((اللَّهُمَّ إِنِّیْ أَسْأَلُکَ الْجَنَّةَ وَأَعُوْذُ بِکَ مِنَ النَّارِ))[7].

(بار الها! من از تو خواهان بهشتم، و از آتش به تو پناه مى برم).

62/8 ((اللَّهُمَّ بِعِلْمِکَ الغَیْبَ، وَقُدْرَتِکَ عَلَى الْخَلْقِ أَحْیِنِیْ مَا عَلِمْتَ الْحَیَاةَ خَیْراً لِیْ، وَتَوَفَّنِیْ إِذَا عَلِمْتَ الْوَفَاةَ خَیْراً لِیْ، اللَّهُمَّ إِنِّیْ أَسْأَلُکَ خَشْیَتَکَ فِیْ الْغَیْبِ وَالشَّهَادَةِ، وَأَسْأَلُکَ کَلِمَةَ الْحَقِّ فِی الرِّضَا وَالْغَضَبِ، وَأَسْأَلُکَ الْقَصْدَ فِی الْغِنَى وَالْفَقْرِ، وَأَسْأَلُکَ نَعِیْماً لاَ یَنْفَدُ، وَأَسْأَلُکَ قُرَّةَ عَیْنٍ لاَ تَنْقَطِعُ، وَأَسْأًلُکَ الرِّضَا بَعْدَ الْقَضَاءِ، وَأَسْأَلُکَ بَرْدَ الْعَیْشِ بَعْدَ الْمَوْتِ، وَأَسْأَلُکَ لَذَّةَ النَّظَرِ إِلَى وَجْهِکَ وَالشَّوْقَ إِلَى لِقَائِکَ فِیْ غَیْرِ ضَرَّاءَ مَضِرَّةٍ وَلاَ فِتْنَةٍ مُضِلَّةٍ، اللَّهُمَّ زَیِّنَا بِزِیْنَةِ الإِیْمَانِ وَاجْعَلْنَا هُدَاةً مُهْتَدِیْنَ))[8].

(بار الها! به علم غیبت و قدرتت بر آفرینش، تا زمانى مرا زنده نگهدار که زندگى برایم خوب باشد، و مرا بمیران زمانى که مردنم را به نفعم میدانى. الهى! من خشوع و ترس از تو را در نهان و آشکار مىطلبم. «گفتن» کلمه‏ى حق را در شادى و غضب از تو میخواهم. میانه روى را در ثروت و فقر مسألت مىنمایم. نعمتى را که نابود نشود، و نور چشمى را که قطع نگردد، و رضا را بعد از قضا، و راحتى زندگى بعد از مرگ، و لذّت نگاه چهره‏ات و شوق به لقاءت را درخواست میکنم. بدون اینکه گرفتار مصیبتى سخت، یا فتنه‏اى گمراه کننده شوم. پروردگارا! ما را با زیبایى ایمان، زینت بخش و ما را از زمره‏ى هدایت دهندگان و هدایت یافتگان قرار بده).

63/9 ((اللَّهُمَّ إِنِّیْ أَسْأَلُکَ یَا اللهُ بِأَنَّکَ الْوَاحِدُ الأَحَدُ الصَّمَدُ الَّذِیْ لَمْ یَلِدْ وَلَمْ یُوْلَدْ وَلَمْ یَکُنْ لَهُ کُفْواً أَحَدٌ، أَنْ تَغْفِرَ لِیْ ذُنُوْبِیْ إِنَّکَ أَنْتَ الْغَفُوْرُ الرَّحِیْمُ))[9].

(بار الها! من با توسّل به اینکه تو یگانه‏اى و شریکى ندارى و بىنیاز هستى که نه زاده‏اى و نه زاده شده‏اى و هیچ همتایى بر خود ندارى، از تو مسألت مىنمایم که گناهان مرا بیامرزى، همانا که تو آمرزگار و مهربان هستى).

64/10 ((اللَّهُمَّ إِنِّیْ أَسْأَلُکَ بِأَنَّ لَکَ الْحَمْدُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ وَحْدَکَ لاَ شَرِیْکَ لَکَ، الْمَنَّانُ، یَا بَدِیْعَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ یَا ذَا الجَلاَلِ وَالإِکْرَامِ، یَا حَیُّ یَا قَیُّوْمُ، إِنِّیْ أَسْأَلُکَ الْجَنَّةَ وَأَعُوْذُ بِکَ مِنَ النَّارِ))[10].

(پروردگارا! من فقط از تو میخواهم چرا که حمد فقط از آنِ توست، هیچ معبودى بجز تو «بحق» وجود ندارد، و یکتایى و شریک ندارى یا منّان! اى بوجود آورنده‏ى آسمان‏ها و زمین! اى صاحب عظمت و بزرگى! اى زنده‏ى پایدار! من بهشت را از تو خواهانم، و از آتش به تو پناه مىبرم).

65/11 ((اللَّهُمَّ إِنّیْ أَسْأَلُکَ بِأَنِّیْ أَشْهَدُ أَنَّکَ أَنْتَ اللهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ، الأَحَدُ الصَّمَدُ الَّذِیْ لَمْ یَلِدْ وَلَمْ یُوْلَدْ وَلَمْ یَکُنْ لَهُ کُفْواً أَحَدٌ))[11].

(پروردگارا! من تنها از تو «احتیاجاتم را» میخواهم، چرا که شهادت میدهم که تو الله هستى، و هیچ معبودى بجز تو «بحق» وجود ندارد، تو آن یکتا و بىنیازى هستى که نه زاده است، و نه زائیده شده است، و همتایى ندارد).

 


[1] البخاری 2/102 ومسلم 1/412 ولفظ حدیث از مسلم است.

[2] البخاری 1/202 ومسلم 1/412.

[3] البخاری 8/168 ومسلم 4/2078.

[4] مسلم 1/ 534.

[5] أبو داود 2/86 والنسائی 3/53 وألبانی در صحیح أبو داود 1/284 آنرا صحیح دانسته است.

[6] البخاری مع الفتح 6/35.

[7] أبو داود، ونگا: صحیح ابن ماجه 2/328.

[8] النسائی 4/54، 55، وأحمد 4/364 وألبانی در صحیح النسائی 1/281 آنرا صحیح مىداند.

[9] النسائی با این لفظ 3/52، وأحمد 4/338 وألبانی در صحیح النسائی 1/280 آنرا صحیح دانسته است.

[10] أهل السنن ونگا: صحیح ابن ماجه 2/329.

[11] أبوداود2/62والترمذی 5/515 وابن ماجه 2/ 1267 وأحمد 5/360 ونگا: صحیح ابن ماجه 2/329 وصحیح الترمذی 3/163.

«25» أذکار بعد از سلام نماز

 

66/1 ((أَسْتَغْفِرُ اللهَ (ثلاثاً), اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلاَمُ وَمِنْکَ السَّلاَمُ، تَبَارَکْتَ یَا ذَا الْجَلاَلِ وَالإِکْرَامِ))[1].

(از الله طلب آمرزش میکنم [سه مرتبه] الهى تو سلامى، و سلامتى از جانب تو است، تو بسیار بابرکتى، اى صاحب عظمت و بزرگى).

67/2 ((لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِیْکَ لَهُ، لَهُ الْمُلْکُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیْرٌ، اللَّهُمَّ لاَ مَانِعَ لِمَا أَعْطَیْتَ، وَلاَ مُعْطِیَ لِمَا مَنَعْتَ، وَلاَ یَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْکَ الْجَدُّ))[2].

(معبودى «بحق» بجز الله، وجود ندارد. شریکى ندارد، پادشاهى از آنِ اوست، ستایش شایسته‏ى اوست، و او بر هر چیزى توانا است، الهى! آن چه تـو بـدهى، هیچ کس مانع آن نمیگردد، و آنچه تو منع کنى، هیچ کس نمىتواند آنرا بدهد. توانگر، او را ثروتش از عذاب تو نجات نمیدهد، و «تمامیشکوه و» ثروت از آنِ تو است).

68/3 ((لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِیْکَ لَهُ، لَهُ الْمُلْکُ، وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیْرٌ. لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللهِ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ، وَلاَ نَعْبُدُ إِلاَّ إِیَّاهُ، لَهُ النِّعْمَةُ وَلَهُ الْفَضْلُ وَلَهُ الثَّنَاءُ الْحَسَنُ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ مُخْلِصِیْنَ لَهُ الدِّیْنَ وَلَوْ کَرِهَ الْکَافِرُوْنَ))[3].

(معبودى بجز الله «بحق» وجود ندارد، یگانه اوست و شریکى ندارد، پادشاهى از آنِ اوست، و ستایش مخصوص اوست، و او بر هر چیز توانا است. هیچ نیروى بازدارنده از گناهان و توفیق دهنده به نیکى، به جز الله وجود ندارد. هیچ معبودى جز او «بحق» نیست. جز او کسى دیگر را عبادت نمی کنیم، نعمت و فضل از آنِ اوست، ستایش نیکو مخصوص اوست، معبودى بجز او وجود ندارد، همه‏ى ما با اخلاص او را بندگى میکنیم هر چند کافران دوست نداشته باشند).

69/4 ((سُبْحَانَ اللهِ، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ، وَاللهُ أَکْبَرُ [33 سپس], لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِیْکَ لَهُ، لَهُ الْمُلْکُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیْرٌ))[4].

(بجز الله یگانه، دیگر معبودى نیست، شریکى ندارد، پادشاهى از آنِ اوست، ستایش شایسته اوست، و او بر هر چیز تواناست).

70/5 بسم الله الرحمن الرحیم . ﴿قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ * اللَّهُ الصَّمَدُ * لَمْ یَلِدْ وَلَمْ یُولَدْ * وَلَمْ یَکُن لَّهُ کُفُواً أَحَدٌ﴾.

(به نام خداوند بخشنده‏ى مهربان (بگو خدا یگانه است، خدا، بى نیاز است، نه زاده، و نه زاده شده است، و نه همتایى دارد).

بسم الله الرحمن الرحیم. ﴿قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ * مِن شَرِّ مَا خَلَقَ * وَمِن شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ * وَمِن شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِی الْعُقَدِ * وَمِن شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ﴾.

(به نام خداوند بخشنده‏ى مهربان (بگو پناه مىبرم به خداوند سپیده دم. از شرّ آنچه آفریده است، و از شرّ شب بدانگاه که کاملاً فرا مىرسد، و از شرّ کسانى که در گره ها می‌دمند، و از شرّ حسود بدانگاه که حسد مىورزد).

بسم الله الرحمن الرحیم. ﴿قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ * مَلِکِ النَّاسِ * إِلَهِ النَّاسِ * مِن شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ * الَّذِی یُوَسْوِسُ فِی صُدُورِ النَّاسِ * مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ﴾[5].

(به نام خداوند بخشنده‏ى مهربان، (بگو پناه مىبرم به پروردگار مردمان، به مالِک و حاکِم «واقعى» مردم، به معبودِ «بحقِ» مردم، از شرّ وسوسه‏گرى که واپس مىرود، از وسوه‏گرى است که در سینه‏هاى مردم به وسوسه مىپردازد، «در سینه‏هاى مردمانى» از جن‏ها و انسان‏ها). [بعد از هر نماز خوانده شوند].

71/6  ﴿اللّهُ لاَ إِلَـهَ إِلاَّ هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ لاَ تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلاَ نَوْمٌ لَّهُ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَمَا فِی الأَرْضِ مَن ذَا الَّذِی یَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاَّ بِإِذْنِهِ یَعْلَمُ مَا بَیْنَ أَیْدِیهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلاَ یُحِیطُونَ بِشَیْءٍ مِّنْ عِلْمِهِ إِلاَّ بِمَا شَاء وَسِعَ کُرْسِیُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ وَلاَ یَؤُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ﴾[6]. بعد از هر نماز خوانده شود.

(خداوند هیچ معبودى «بحق» جز او نیست، خداوندى که زنده و قائم به ذات خویش است، هیچ گاه خواب سبک و سنگین او را فرا نمیگیرد، براى اوست آنچه در آسمان‏ها و زمین است، کیست که نزد او جز به فرمانش شفاعت کند، آنچه را پیش روى آنها «بندگان» و پشت سر آنهاست میداند، و از گذشته و آینده‏ى آنان آگاه است، آنها جز به مقدارى که او بخواهد احاطه به علم او ندارند، کرسى او آسمان‏ها و زمین را در برگرفته و حفظ و نگهدارى آسمان و زمین براى او گران نیست، و او بلند مرتبه و باعظمت است).

72/7 ((لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِیْکَ لَهُ، لَهُ الْمُلْکُ وَلَهُ الْحَمْدُ یُحْیِیْ وَیُمِیْتُ وَهُوَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیْرٌ))[7].

(معبودى بجز الله یگانه نیست، شریکى ندارد، پادشاهى از آنِ اوست و ستایش مر او راست، زنده میکند و مىمیراند، و او بر هر چیز تواناست).

73/8 ((اللَّهُمَّ إِنِّیْ أَسْأَلُکَ عِلْماً نَافِعاً، وَرِزْقاً طَیِّباً وَعَمَلاًً مُتَقَبَّلاً))[8]. پس از اتمام نماز صبح خوانده شود.

(الهى! از تـو علم سـودمنـد، روزى پاک و عمل مقبـول را میخواهم).

 


[1] مسلم1/414.

[2] البخارى 1/255 و مسلم 1/414.

[3]مسلم 1/415.

[4] مسلم 1/418 «کسى که آنرا بعد از هر نماز بگوید گناهش بخشوده مىشود! هر چند به اندازه‏ى کف دریا باشد». مسلم 1/418.

[5] أبو داود2/86 والنسائی 3/ 68 ونگا: صحیح الترمذی 2/8، سوره‏هاى سه گانه را معوذات مىگویند. نگا: فتح الباری 9/62.

[6] هر کس پس از هر نماز آنرا بخواند مانعی از ورود بهشت او نمىشود مگر مردنش. النسائی در کتاب: (عمل الیوم واللیله) شماره‏ى 100، وابن السنی شماره‏ى 121 وألبانی در صحیح الجامع 5/339 وسلسله الأحادیث الصحیحه 2/697 شماره‏ى 972.

[7] الترمذی 5/515 وأحمد 4/227 ونگا: تخریج آن در کتاب زاد المعاد 1/300.

[8] ابن ماجه وغیره ونگا: صحیح ابن ماجه 1/152 ومجمع الزوائد 10/111.

«26» دعای نماز استخاره

 

74 جابر بن عبد الله –رضی الله عنهما- میگوید: رسول الله –صلى الله علیه وسلم- استخاره را در هرکارى همانند سوره‏اى از قرآن به ما مى آموخت و مىفرمود: هرگاه یکى از شما خواست کارى انجام دهد، غیر از نماز فرض، دو رکعت نماز بخواند، سپس بگوید:

((اللَّهُمَّ إِنِّیْ أَسْتَخِیْرُکَ بِعِلْمِکَ، وَأَسْتَقْدِرُکَ بِقُدْرَتِکَ، وَأَسْأَلُکَ مِنْ فَضْلِکَ الْعَظِیْمِ، فَإِنَّکَ تَقْدِرُ وَلاَ أَقْدِرُ، وَتَعْلَمُ وَلاَ أَعْلَمُ، وَأَنْتَ عَلاَّمُ الْغُیُوْبِ، اللَّهُمَّ إِنْ کُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَـذَا الأَمْرَ ـ وَیُسَمِّیْ حَاجَتَـهُ ـ خَیْرٌ لِیْ فِیْ دِیْنِـیْ وَمَعَاشِیْ وَعَاقِبَـةِ أَمْرِیْ ـ أَوْ قَالَ: عَاجِلِهِ وَآجِلِهِ ـ فَاقْدِرْهُ لِیْ وَیَسِّرْهُ لِیْ ثُمَّ بَارِکْ لِیْ فِیْهِ، وَإِنْ کُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَذَا الأَمْرَ شَرٌّ لِیْ فِیْ دِیْنِیْ وَمَعَاشِیْ وَعَاقِبَةِ أَمْرِیْ ـ أَوْ قَـالَ: عَاجِلِهِِ وَآجِلِهِ ـ فَاصْرِفْهُ عَنِّیْ وَاصْرِفْنِیْ عَنْهُ وَاقْدِرْ لِیْ الْخَیْرَ حَیْثُ کَانَ، ثُمَّ أَرْضِنِیْ بِهِ))[1].

کسى که از خالق، طلب خیر نماید و از مخلوق، مشورت بگیرد، و در کارش ثابت قدم باشد، پشیمان نمیشود، خداوند میفرماید: ((در کارها با مردم، مشوت کن، و هرگاه تصمیم به انجام کارى گرفتى، به خدا توکل کن))[2].

(ترجمه‏ى دعا: اى الله! به وسیله‏ى علمت از تو طلب خیر میکنم، و بوسیله‏ى قدرتت از تو توانایى میخواهم، از تو فضل بسیارت را مسألت مىنمایم، زیرا تو توانایى و من ناتوان، و تو میدانى و من نمیدانم، و تو داننده‏ى امور پنهان هستى. الهى! اگر در علم تو این کار ـ حاجت خـود را نام مىبـرد ـ باعـث خیر من در دین و آخرت است ـ یا میگوید: در حال و آینده‏ى کارم ـ آن را برایم مقدور و آسان بگردان، و در آن برکت عنایت فرما، و چنانچه در علم تو این کار برایم در دنیا و آخرت باعث بدى است ـ یا میگوید: در حال و آینده‏ى کارم ـ پس آن را از من، و مرا از آن، منصرف بگردان، و خیر را براى من هر کجا که هست مقدّر نما، و آنگاه مرا با آن خشنود بگردان).

 


[1] البخاری7/162.

[2] سوره آل عمران ، آیه: 159.

«27»أذکار صبح و شب

 

الحَمْدُ للهِ وَحْدَهُ، وَالصَّلاَةُ وَالسَّلاَمُ عَلَى مَنْ لاَ نَبیَّ بَعْدَهُ[1].

75/1  ﴿اللّهُ لاَ إِلَـهَ إِلاَّ هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ لاَ تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلاَ نَوْمٌ لَّهُ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَمَا فِی الأَرْضِ مَن ذَا الَّذِی یَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاَّ بِإِذْنِهِ یَعْلَمُ مَا بَیْنَ أَیْدِیهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلاَ یُحِیطُونَ بِشَیْءٍ مِّنْ عِلْمِهِ إِلاَّ بِمَا شَاء وَسِعَ کُرْسِیُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ وَلاَ یَؤُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ﴾[2]. (ترجمه‏ى آن در ذکر شماره‏ ى 71/6 گذشت).

76/2 بسم الله الرحمن الرحیم . ﴿قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ * اللَّهُ الصَّمَدُ * لَمْ یَلِدْ وَلَمْ یُولَدْ * وَلَمْ یَکُن لَّهُ کُفُواً أَحَدٌ﴾.

(ترجمه ‏ى آن در ذکر شماره‏ ى 70/5 گذشت)

بسم الله الرحمن الرحیم. ﴿قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ * مِن شَرِّ مَا خَلَقَ * وَمِن شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ * وَمِن شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِی الْعُقَدِ * وَمِن شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ﴾. (ترجمه‏ ى آن در ذکر شماره‏ ى 70/5 گذشت).

سم الله الرحمن الرحیم. ﴿قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ * مَلِکِ النَّاسِ * إِلَهِ النَّاسِ * مِن شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ * الَّذِی یُوَسْوِسُ فِی صُدُورِ النَّاسِ * مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ﴾. (ترجمه ‏ى آن در ذکر شماره‏ ى 70/5 گذشت).

[این سوره ‏ها سه بار خوانده شود][3].

77/3 ((أَصْبَحْنَا وَأَصْبَحَ الْمُلْکُ ِللهِ [4] وَالْحَمْدُ ِللهِ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِیْکَ لَهُ، لَهُ الْمُلْکُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیْرٌ، رَبِّ أَسْأَلُکَ خَیْرَ مَا فِیْ هَذَا الْیَوْمِ وَخَیْرَ مَا بَعْدَهُ[5]، وَأَعُوْذُ بِکَ مِنْ شَرِّ مَا فِیْ هَذَا الْیَوْمِ وَشَرِّ مَا بَعْدَهُ، رَبِّ أَعُوْذُ بِکَ مِنَ الْکَسَلِ، وَسُوْءِ الْکِبَرِ، رَبِّ أَعُوْذُ بِکَ مِنْ عَذَابٍ فِی النَّارِ وَعَذَابٍ فِی الْقَبْرِ))[6].

(ما و تمام جهانیان، شب را براى خدا به صبح رسانیدیم، و حمد از آن خداست، هیچ معبودى، بجز الله که یکتاست و شریکى ندارد وجود ندارد. پادشاهى و حمد فقط از آن اوست و او بر هر چیز قادر است. الهى! من خیر آنچه در این روز است و خیر آنچه بعد از آن است را از از تو مىطلبم، و از شرّ آنچه که در این روز و ما بعد آن، وجود دارد، به تو پناه مىبرم. الهى! من از تنبلى و بده‏ىهاى پیرى به تو پناه مىبرم، بار الها! من از عذاب آتش و قبر به تو پناه مى برم).

78/4 ((اللَّهُمَّ بِکَ أَصْبَحْنَا، وَبِکَ أَمْسَیْنَا[7]، وَبِکَ نَحْیَا، وَبِکَ نَمُوْتُ وَإِلَیْکَ النُّشُوْرُ))[8].

(بار الها! با لطف تو صبح کردیم، و با عنایت تو به شب رسیدیم، و به خواست تو زنده ‏ایم، و به خواست تو مىمیریم، و رستاخیز ما بسوى تو است).

79/5 ((اللَّهُمَّ أَنْتَ رَبِّیْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ، خَلَقْتَنِیْ وَأَنَا عَبْدُکَ، وَأَنَا عَلَى عَهْدِکَ وَوَعْدِکَ مَا اسْتَطَعْتُ، أَعُوْذُ بِکَ مِنْ شَرِّ مَا صَنَعْتُ، أَبُوْءُ لَکَ بِنِعْمَتِکَ عَلَیَّ، وَأَبُوْءُ بِذَنْبِیْ فَاغْفِرْ لِیْ فَإِنَّهُ لاَ یَغْفِرُ الذُّنُوْبَ إِلاَّ أَنْتَ))[9].

((الهى! تو پروردگار من هستى، بجز تو معبود دیگرى نیست، تو مرا آفریدى، و من بنده‏ى تو هستم، و بر پیمان و عده‏ام با تو بر حسب استطاعت خود، پایبند هستم، و از شر آنچه که انجام داده‏ام به تو پناه مىبرم، به نعمتى که به من عطا فرموده‏اى، اعتراف میکنم، و به گناهم اقرار مىنمایم، پس مرا ببخشاى، چرا که بجز تو کسى گناهان را نمىبخشاید).

80/6 ((اللَّهُمَّ إِنِّیْ أََصْبَحْتُُ[10] أُشْهِدُکَ وَأُشْهِدُ حَمَلَةَ عَرْشِکَ، وَمَلاَئِکَتَکَ وَجَمِیْعَ خَلْقِکَ، أَنَّکَ أَنْتَ اللهُ لاَ إِلَهَ ِلاَّ أَنْتَ وَحْدَکَ لاَ شَرِیْکَ لَکَ وَأَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُکَ وَرَسُوْلِکَ))[11]. (این دعا(4) بار خوانده شود).

(الهى! من در این صبح گاه، تو را و حاملان عرش و تمام فرشتگانت و کلیّه مخلوقات تو را گواه میگیرم بر این که تو الله هستى، بجز تو معبود دیگرى «بحق» وجود ندارد، تو یگانه‏اى و شریکى ندارى، و محمد –صلى الله علیه وسلم- بنده و فرستاده‏ ى تو است).

81/7 ((اللَّهُمَّ مَا أَصْبَحَ بِیْ مِنْ نِعْمَةٍ أَوْ بِأَحَدٍ مِنْ خَلْقِکَ فَمِنْکَ وَحْدَکَ لاَ شَرِیْکَ لَکَ، فَلَکَ الْحَمْدُ وَلَکَ الشُّکْرُ))[12].

(الهى! هر نعمتى که در این صبح، شامل حال من یا یکى از مخلوقات شده، از طرف تو بوده است، تو شریکى ندارى، پس ستایش و شکر از آنِ تو است).

82/8 ((اللَّهُمَّ عَافِنِیْ فَیْ بَدَنِیْ، اللَّهُمَّ عَافِنِیْ فِیْ سَمْعِیْ، اللَّهُمَّ عَافِنِیْ فِیْ بَصَرِیْ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ، اللَّهُمَّ أَعُوْذُ بِکَ مِنَ الْکُفْرِ، وَالْفَقْرِ، وَأَعُوْذُ بِکَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ))[13].

(بار الها! در بدنم عافیت ده، بار الها! در گوشم عافیت ده، خدایا! در چشمم عافیت ده، بجز تو معبود دیگرى «بحق» وجود ندارد، از کفر به تو پناه مىبرم، از فقر به تو پناه مىبرم، از عذاب قبر به تو پناه مىبرم، بجز تو معبود دیگرى «بحق» وجود ندارد).

83/9 ((حَسْبِیَ اللهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ عَلَیْهِ تَوَکَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِیْمِ))[14].

(الله براى من کافى است، بجز او معبود دیگرى «بحق» نیست، بر تو توکّل کردم و او پروردگار عرش بزرگ است). [این دعا هفت مرتبه خوانده شود].

84/10 ((اللَّهُمَّ إِنِّیْ أَسْأَلُکَ الْعَفْوَ وَالْعَافِیَةَ فِیْ الدُّنْیَا وَالآخِرَةِ، اللَّهُمَّ إِنِّیْ أَسْأَلُکَ الْعَفْوَ وَالْعَافِیَةَ فِیْ دِیْنِیْ وَدُنْیَایَ، وَأَهْلِیْ، وَمَالِیْ، اللَّهُمَّ اسْتُرْ عَوْرَاتِیْ، وَآمِنْ رَوْعَاتِیْ، اللَّهُمَّ احْفِظْنِیْ مِنْ بَیْنِ یَدَیَّ، وَمِنْ خَلْفِیْ، وَعَنْ یَمِیْنِیْ، وَعَنْ شَمَالِیْ، وَمِنْ فَوْقِیْ، وَأَعُوْذُ بِعِظْمَتِکَ أَنْ أُغْتَالَ مِنْ تَحْتِیْ))[15].

(الهى! عفـو و عافیت دنـیا و آخرت را از تـو میخواهم. بار الها! عفو و عافیت دین، دنیا، خانواده و مالم را از تو مسألت مىنمایم. بار الها! عیوب مرا بپوشان و ترس مرا به ایمنى مبدّل ساز. الهى! مرا از جلو، پشت سر، سمت راست و چپ و بالاى سرم، محافظت بفرما، و به بزرگى و عظمت تو پناه مىبرم از اینکه بطور ناگهانى از طرف پایین کشته شوم).

85/11 ((اللَّهُمَّ عاَلِمَ الْغَیْبِ وَالشَّهَادَةِ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَاْلأْرَضِ، رَبَّ کُلِّ شَیْءٍ وَمَلِیْکَهُ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَعُوْذُ بِکَ مِنْ شَرِّ نَفْسِیْ، وَمِنْ شَرِّ الشَّیْطَانِ وَشِرِکِهِ، وَأَنْ أَقْتَرِفَ عَلَى نَفْسِیْ سُوْءاً، أَوْ أَجُرَّهُ إِلَى مُسْلِمٍ))[16].

(بار الها! اى داننده‏ى نهان و آشکار، آفریدگار آسمان‏ها و زمین، پروردگار و مالک هر چیز، من گواهى میدهم که بجز تو، معبود دیگرى نیست، از شرّ نفس و از شرّ شیطان و دام فریبش، و از اینکه خود مرتکب کار بدى شوم و یا به مسلمانى، بدى برسانم، به تو پناه مىبرم).

86/12 ((بِسْمِ اللهِ الَّذِیْ لاَ یَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَیْءٌ فِی اْلأَرَضِ وَلاَ فِی السَّمَاءِ وَهُوَ السَّمِیْعُ الْعَلِیْمُ))[17].

(به نام خدایى که با نام وى هیچ چیز در زمین و آسمان، گزندى نمىرساند، و او شنوا و دانا است).

87/13 ((رَضِیْتُ بِاللهِ رَبّاً، وَبِالإِسْلاَمِ دِیْناً، وَبِمُحَمَّدٍ صَلَى اللهُ عَلَیهِ وَسَلَّمَ نَبِیًّا وَرَسُوْلاً))[18].

[سه بار خوانده شود].

(به ربوبیت الله، و به داشتن دین اسلام، و پیامبرى محمد –صلى الله علیه وسلم- راضى و خشنود هستم).

88/14 ((یَا حَیُّ یَا قَیُّوْمُ بِرَحَمَتِکَ أَسْتَغِیْثُ أَصْلِحْ لِی شَأْنِیْ کُلَّهُ وَلاَ تَکِلْنِیْ إِلَى نَفْسِیْ طَرْفَةَ عَیْنٍ))[19].

(اى زنـده و پا بـرجا! بـه وسیله‏ ى رحمت تـو از تـو کمک می‌خواهم، همه‏ ى امورم را اصلاح بفرما، و مرا به اندازه‏ ى یک چشم به هم زدن به حال خود رها مکن).

89/15 ((أَصْبَحْنَا وَأَصْبَحَ الْمُلْکُ ِللهِ رَبِّ الْعَالَمِیْنَ[20]، اللَّهُمَّ إِنِّیْ أَسْأَلُکَ خَیْرَ هَذَا الْیَوْمِ[21]: فَتْحَهُ، وَنَصْرَهُ، وَنُوْرَهُ، وَبَرَکَتَهُ، وَهُدَاهُ، وَأَعُوْذُ بِکَ مِنْ شَرِّ مَا فِیْهِ وَشَرِّ مَا بَعْدَهُ))[22].

(ما و تمام جهانیان، شب را به صبح رسانیدیم براى خدایى که پروردگار جهانیان است. بار الها! من از تو خوبى امروز، یعنى فتح، پیروزى، نور، برکت و هدایتش را مسألت مىنمایم از بدى آنچه ‏امروز و بعد از آن، پیش مىآید، به تو پناه مىبرم).

90/16 ((أَصْبَحْنَا عَلَى فِطْرَةِ الإِسْلاَمِ[23]، وَعَلَى کَلِمَةِ الإِخْلاَصِ، وَعَلَى دِیْنِ نَبِیِّنَا مُحَمَّدٍ صَلَى اللهُ عَلَیهِ وَسَلَّمَ، وَعَلَى مِلَّةِ أَبِیْنَا إِبْرَاهِیْمَ، حَنِیْفاً مُسْلِماً وَمَا کَانَ مِنَ الْمُشْرِکِیْنَ))[24].

(ما بر فطرت اسلام، کلمه‏ ى اخلاص، دین پیامبرمان محمد –صلى الله علیه وسلم- و آئین پدرمان ابراهیم؛ صبح کردیم، همان ابراهیمی‌که فقط به سوى حقّ، تمایل داشت و فرمانبردار خداوند بود، و از مشرکان نبود).

91/17 ((سُبْحَانَ اللهِ وَبِحَمْدِهِ))[25]. [صد مرتبه خوانده شود].

(پاک و منزّه است خداوند، و من ستایش او را بیان میکنم).

92/18 ((لاَ إِلَهِ إِلاَّ اللهِ وَحْدَهُ لاَ شَرِیْکَ لَهُ، لَهُ الْمُلْکُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیْرٌ)).

[ده بار بخواند [26] و هنگام تنبلى، یک بار بخواند][27].

(بجز الله معبود دیگرى «بحق» نیست، او شریکى ندارد، پادشاهى از آنِ اوست، و او بر هر چیز توانا است).

93/19 ((لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِیْکَ لَهُ، لَهُ الْمُلْکُ، وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیْرٌ))[28]. [هنگام صبح، صدبار بخواند].

(هیچ معبودى به جز الله وجود ندارد، یکتاست و شریکى براى او نیست، پادشاهى و حمد از آنِ اوست، و او بر هر چیز تواناست).

94/20 ((سُبْحَانَ اللهِ وَبِحَمْدِهِ: عَدَدَ خَلْقِهِ، وَرِضَا نَفْسِهِ، وَزِنَةَ عَرْشِهِ وَمِدَادَ کَلِمَاتِهِ)). [هنگام صبح، سه بار بخواند][29].

(تسبیح و پاکى الله و ستایش او را به تعداد آفریدگانش خشنود‏ىاش و سنگنى عرشش و جوهر سخنانش، بیان مىنمایم).

95/21 ((اللَّهُمَّ إِنِّیْ أَسْأَلُکَ عِلْماً نَافِعاً، وَرِزْقاً طَیِّباً، وَعَمَلاً مُتَقَبَّلاً)). [هنگام صبح آنرا بخواند][30].

(بار الها! از تو علم سودمند، رزق پاک و عمل مقبول مسألت مىنمایم).

96/22 ((أَسْتَغْفِرُ اللهَ وَأَتُوْبُ إِلَیْهِ)).

[روزانه صد بار گفته شود][31].

(من از الله طلب آمرزش میکنم و به سوى او برمیگردم).

97/23 ((أَعُوْذُ بِکَلِمَاتِ اللهِ التَّامَّاتِ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ)).

[هنگام شب، سه بار خوانده شود][32].

98/24 ((اللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ عَلَى نَبِیِّنَا مُحَمَّدٍ)).

[هنگام صبح، ده بار خوانده شود][33].

(بار الها! بر پیامبرمان محمد –صلى الله علیه وسلم- سلام و درود بفرست).

 


[1] عن أنس -رضی الله عنه- رسول الله –صلى الله علیه وسلم- فرمودند: «اگر من با گروهى بنشینم که از نماز صبح تا طلوع آفتاب ذکر الله تعالى را بکنند، در نزد من دوست داشتنى تر از آزاد کردن چهار برده از فرزندان اسماعیل؛ است، و اگر با گروهى بنشینم که خدا را از نماز عصر تا غروب آفتاب یاد کنند، نزد من از آزاد کردن چهار برده دوست داشتنى تر است». أبو داود شماره 3667، وألبانی آنرا حسن دانسته است، صحیح أبو داود 2/698.

[2] هرکس هنگام صبح این آیه را بخواند، تا شب از جن محفوظ مىماند، وهر کس آنرا شب بخواند، تا صبح از جن محفوظ مىماند. الحاکم 1/562، وألبانی در کتاب صحیح الترغیب والترهیب 1/273 آنرا صحیح دانسته است، و به نسائی و طبرانى نسبت داده است، وگفته: اسناد طبرانى مطمئن است.

[3] هرکس این آیات را سه مرتبه هنگام صبح و شب بخواند از هر چیز کفایتش مىکند. أبو داود 4/322 والترمذی 5/567 ونگا: صحیح الترمذی 3/182.

[4] وهنگام شب بجاى جمله فوق مى فرمود: «أَمْسَیْنَا وَأَمْسَى المُلْکُ للهِ».

[5] وهنگام شب بجاى جمله‏ ى فوق مى فرمود: «رَبِّ أَسْأَلُکَ خَیْرَ مَا فِیْ هَذِهِ الْلَّیلَةِ وَخَیْرَ مَا بَعْدَهَا، وَأَعُوْذُ بِکَ مِنْ شَرِّ مَا فِیْ هَذِهِ الْلَّیلَةِ وَشَرِّ مَا بَعْدَهَا ».

[6] مسلم 4/2088.

[7] وهنگام شب مىفرمود: «اللَّهُمَّ بِکَ أَمْسَیْنَا، وَبِکَ أَصْبَحْنَا، وَبِکَ نَحْیَا، وَبِکَ نَمُوْتُ وَإِلَیْکَ الْمَصِیْرُ».

[8] الترمذی 5/466 ونگا: صحیح الترمذی 3/142.

[9] هرکس هنگام شب آنرا با یقین بگوید و در آن شب بمیرد، و یا صبح بگوید و در همان روز بمیرد به بهشت وارد مىشود. البخاری 7/150.

[10] هنگام شب گفته شود: «اللَّهُمَّ إِنِّیْ أََمْسَیْتُ».

[11] هرکس صبح یا شب ایـن دعا را چهار بار بخـواند، خـداونـد او را از آتـش نجات مىدهد. أبوداود 4/317، والبخاری در کتاب: الأدب المفرد شماره‏ ى 1201، والنسائی در کتاب: عمل الیوم واللیله شماره ‏ى 9، وابن السنی با شماره‏ ى 70، و شیخ ابن بازدر کتاب: (تحفه الأخیار ص 23) سند النسائی وأبی داود را حسن دانسته است.

[12] هرکس این دعا را در هنگام صبح بخواند، شکر آن روز را أدا کرده است، و هرکس هنگام شب آن را بخواند، شکر آن شب را ادا نموده است. أبو داود 4/318 ، والنسائی در کتاب: عمل الیوم واللیله شماره‏ ى 7، وابن السنی شماره‏ ى 41 وابن حبان در کتاب: «موارد» شماره ى 2361، وابن باز در کتاب: (تحفه الأخیار ص24) سندش را تحسین نموده است.

[13] أبو داود 4/ 324، وأحمد 5/ 42 والنسائی در کتاب: عمل الیوم واللیله شماره‏ ى 22، وابن السنی شماره‏ ى 69، والبخاری در کتاب: الأدب المفرد وعلامه ابن باز در کتاب: (تحفه الأخیار ص26) سندش را تحسین نموده است.

[14] هرکس این دعا را صبح و شام هفت بار بخواند خداوند امور مهم دنیا و آخرتش را کفایت مىکند. ابن السنی شماره‏ ى 71 با سند مرفوع، وأبوداود 4/321، و شعیب وعبدالقادر الأرناؤوط اسنادش را صحیح مىدانند. نگا: زاد المعاد 2/376.

[15] أبو داود وابن ماجه ونگا: صحیح ابن ماجه 2/332.

[16] الترمذی وأبو داود. ونگا: صحیح الترمذی3/142.

[17] هرکس سه بار در وقت صبح و سه بار در وقت شب این دعا را بخواند هیچ چیزى به او ضرر نمىرساند.

[18] هرکس این دعا را سه بار در صبح و سه بار در شب بخواند بر الله حق مىشود که در روز قیامت او را راضى کند.

أحمد 4/337 والنسائی در کتاب: عمل الیوم واللیله شماره 4، وابن السنی شماره‏ ى 68 وأبو داود 4/318 والترمذی 5/465 و عبدالعزیز بن باز در کتاب: (تحفة الأخیار ص 39) سندش را حسن مىداند.

[19] الحاکم و سندش را صحیح دانسته، و الذهبی با 1/545 با او موافقت کرده است، ونگا: صحیح الترغیب والترهیب 1/273.

[20] وهنگام شب گفته شود: «أَمْسَیْنَا وَأَمْسَى المُلْکُ للهِ رَبَّ العَالَمیْنَ».

[21] وهنگام شب گفته شود: «اللَّهُمَّ إِنِّیْ أَسْأَلُکَ خّیْرَ هَذِهِ اللَّیْلَةِ فَتْحَهَا وَنَصْرَهَا وَنُورَهَا وَبَرَکَتَهَا وَهُدَهَا، وَأَعُوذُ بِکَ مِنْ شَرِ مَا فِیهَا وَشَرِ مَا بَعْدَهَا».

[22] أبوداود 4/322 و شعیب وعبدالقادر الأرناؤوط در تحقیق کتاب زاد المعاد 2/273 سندش را حسن دانسته‏اند.

[23] وهنگام شب مى فرمود: «أَمْسَیْنَا عَلَى فِطْرَةِ الإِسْلاَمِ».

[24] أحمد 3/406و 407 وابن السنی در کتاب: عمل الیوم واللیلة شماره‏ ى 34 ونگا: صحیح الجامع 4/209.

[25] هرکس در وقت صبح و شب (100) مرتبه این ذکر را بخواند در روز قیامت هیچ کس درجه‏اى برتر از او را نخواهد داشت، مگر کسى که این ذکر را مانند او، یا بیشتر از او خوانده باشد. مسلم 4/2071.

[26] النسائی در کتاب: عمل الیوم واللیله شماره‏ ى 24 ونگا: صحیح الترغیب والترهیب 1/272، وکتاب: (تحفه الأخیار) أثر شیخ ابن باز ص44، ونگا: فضیلت آن در حدیث شماره‏ ى (255) همین کتاب.

[27] أبوداود 4/319 وابن ماجه وأحمد 4/60 ونگا: صحیح الترغیب والترهیب 1/270، صحیح أبو داود 3/957، وصحیح ابن ماجه 2/331 وکتاب زاد المعاد 2/377.

[28] هر کس این ذکر ار (100) مرتبـه در روز بخـواند، اجر آزداى (10) برده به او داده مىشود، و(100) حسنه براى او نوشته مىشود، و(100) گناه از او پاک مى گردد، و نیز براى او مرزى قرار داده مىشود که شیطان آن روز تا شب نمىتواند به او نزدیک شود و لطمه بزند، و هیچ کس برتر از او در روز قیامت نیست مگر کسى که بیشتر از او این عمل را انجام داده باشد. البخاری 4/95، ومسلم 4/2071.

[29] مسلم 4/2090.

[30] ابن السنی در کتاب: عمل الیوم واللیله شماره‏ ى 54، وابن ماجه شماره‏ ى 925 وعبدالقادر وشعیب الأرناؤوط در تحقیق کتاب: زاد المعاد 2/375 سندش را حسن دانسته‏اند.

[31] البخاری مع الفتح 11/ 101، ومسلم 4/2075.

[32] هرکس شامگاه سه مرتبه آنرا بخواند سختى‏ هاى آن شب به او ضررى نمىرساند. أحمد 2/290 والنسائی در کتاب: عمل الیوم واللیله شماره‏ ى 590 وابن السنی شماره‏ ى 68، ونگا: صحیح الترمذی 3/187، وصحیح ابن ماجه 2/266 وتحفه الأخیار ص45.

[33] هرکس صبح (10) بار، و شب (10) بار بر من درود بفرستد، روز قیامت شفاعت من شامل حالش مىشود. الطبرانی با دو سند که یکى از آن مورد اعتماد است، نگا: مجمع الزوائد 10/ 120 وصحیح الترغیب والترهیب 1/273.

«28» أذکار خواب

 

99/1 هنگام خوابیدن دو دستش را همانند دعا کنار هم قرار دهد و سوره ‏هاى زیر را بخواند و در آن بدمد، سپس دو دستش را تا جایى که مىرسد به بدنش بمالد، و این کار را از سر و صورت و قسمت جلوى بدن آغاز نماید و آنرا سه بار تکرار کند.

سم الله الرحمن الرحیم . ﴿قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ * اللَّهُ الصَّمَدُ * لَمْ یَلِدْ وَلَمْ یُولَدْ * وَلَمْ یَکُن لَّهُ کُفُواً أَحَدٌ﴾. [اخلاص 1 ـ 4].

بسم الله الرحمن الرحیم. ﴿قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ * مِن شَرِّ مَا خَلَقَ * وَمِن شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ * وَمِن شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِی الْعُقَدِ * وَمِن شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ﴾. [الفلق 1 ـ 5].

بسم الله الرحمن الرحیم. ﴿قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ * مَلِکِ النَّاسِ * إِلَهِ النَّاسِ * مِن شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ * الَّذِی یُوَسْوِسُ فِی صُدُورِ النَّاسِ * مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ﴾[1].[الناس 1 ـ 6].

توجه: ترجمه ‏ى آیات گذشته در قسمت 70/5 بیان شد.

100/2  ﴿اللّهُ لاَ إِلَـهَ إِلاَّ هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ لاَ تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلاَ نَوْمٌ لَّهُ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَمَا فِی الأَرْضِ مَن ذَا الَّذِی یَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاَّ بِإِذْنِهِ یَعْلَمُ مَا بَیْنَ أَیْدِیهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلاَ یُحِیطُونَ بِشَیْءٍ مِّنْ عِلْمِهِ إِلاَّ بِمَا شَاء وَسِعَ کُرْسِیُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ وَلاَ یَؤُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ﴾[2].

ترجمه‏ ى آیه در قسمت 71/6 بیان شد.

101/3 ﴿آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنزِلَ إِلَیْهِ مِن رَّبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ کُلٌّ آمَنَ بِاللّهِ وَمَلآئِکَتِهِ وَکُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لاَ نُفَرِّقُ بَیْنَ أَحَدٍ مِّن رُّسُلِهِ وَقَالُواْ سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَکَ رَبَّنَا وَإِلَیْکَ الْمَصِیرُ * لاَ یُکَلِّفُ اللّهُ نَفْساً إِلاَّ وُسْعَهَا لَهَا مَا کَسَبَتْ وَعَلَیْهَا مَا اکْتَسَبَتْ رَبَّنَا لاَ تُؤَاخِذْنَا إِن نَّسِینَا أَوْ أَخْطَأْنَا رَبَّنَا وَلاَ تَحْمِلْ عَلَیْنَا إِصْراً کَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِینَ مِن قَبْلِنَا رَبَّنَا وَلاَ تُحَمِّلْنَا مَا لاَ طَاقَةَ لَنَا بِهِ وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنتَ مَوْلاَنَا فَانصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْکَافِرِینَ﴾[3].

(پیامبر و مؤمنان به آنچه از سوى پروردگارش بر او نازل شده ایمان آوردند، همه به خدا، فرشتگان او و کتاب‏هاى وى و پیغمبرانش ایمان آوردند «و میگویند»: میان هیچ یک از پیامبران او فرق نمیگذاریم و شنیدیم و اطاعت کردیم. پروردگارا! آمرزش تو را میخواهیم و بازگشت (همه) به سوى تو است.

خـداونـد بـه هیچ کس جز به اندازه‏ى توانائیش تکلیف نمیکند، هر کار «خوبى» را انجام دهد براى خود انجام داده، و هر کار «بدى که» بکند به زیان خود کرده است. پروردگارا! اگر ما فراموش کردیم یا به خطا رفتیم، ما را «بدان» مگیر. پروردگارا! بار سنگین را بر ما مگذار، آنچنان که بر کسانى که پیش از ما بودند، گذاشتى. پروردگارا! آنچه را که طاقت تحمل آن را نداریم بر ما مقرر مدار، و ما را ببخش، و گناهان ما را بپوشان، و مشمول رحمت خود قرار ده، تو مولى و سرپرست مائى، پس ما را بر کافران پیروز گردان).

102/4  اگر یکى از شما از بسترش برخاست و دوباره به آن برگشت، جایش را جاروب کند زیرا او نمی‌داند که پس از رفتنش چه چیزى بر سر بسترش آمده است و این دعا را بخواند:

((بِاسْمِکَ رَبِّیْ وَضَعْتُ جَنْبِیْ، وَبِکَ أَرْفَعُهُ، فَإِنْ أَمْسَکْتَ نَفْسِیْ فَارْحَمْهَا، وَإِنْ أَرْسَلْتَهَا فَاحْفَظْهَا بِمَا تَحْفَظُ بِهِ عِبَادَکَ الصَّالِحِیْنَ))[4].

(پروردگارا! به نام تو پهلوى خود را بر زمین نهادم، و به کمک تو آنرا از زمین، بلند میکنم، اگر در حالت خواب روح مرا قبض کردى، آن را ببخشاى، و اگر دوباره به او اجازه‏ى زندگى دادى، از آن محافظت فرما، همچنان که از بندگان نیکت محافظت کنى).

103/5 ((اللَّهُمَّ إِنَّکَ خَلَقْتَ نَفْسِیْ وَأَنْتَ تَوَفَّاهَا، لَکَ مَمَاتُهَا وَمَحْیَاهَا، إِنْ أَحْیَیْتَهَا فَاحْفِظْهَا، وَإِنْ أَمَتَّهَا فَاغْفِرْ لَهَا، اللَّهُمَّ إِنِّیْ أَسْأَلُکَ الْعَافِیَةَ))[5].

(بار الها! تو جان مرا آفریدى، و تو آن را دوباره پس میگیرى، مرگ و زندگى آن بدست تو است. الهى! اگر زنده‏ اش نگهداشتى، از او محافظت کن، و اگر آن را میراندى، پس مورد آمرزش قرار ده. الهى! من از تو عافیت میخواهم).

104/6 زمانى که رسول الله –صلى الله علیه وسلم- می‌خواست بخوابد، دست راستش را زیر گونه اش قرار می‌داد و این دعا را سه بار می‌خواند:

((اللَّهُمَّ قِنِیْ عَذَابَکَ یَوْمَ تَبْعَثُ عِبَادَکَ))[6].

(الهى! روزى که بندگانت را حشر میکنى، مرا از عذابت نجادت ده). [سه مرتبه خوانده میشود].

105/7 ((بِاسْمِکَ اللَّهُمَّ أَمُوْتُ وَأَحْیَا))[7].

(خـدایا! با نـام تـو مى میرم [میخوابم] و با نـام تـو زنده میشوم [بیدار میشوم]).

106/8 ((سُبْحَانَ اللهِ [33], وَالْحَمْدُ ِللهِ [33], وَاللهُ أَکْبَرُ [34]))[8].

107/9 ((اللَّهُمَّ رَبَّ السَّمَوَاتِ السَّبْعِ وَرَبَّ الْعَرْشِ الْعَظِیْمِ، رَبَّنَا وَرَبَّ کُلِّ شَیْءٍ، فَالِقَ الْحَبِّ وَالنَّوَى، وَمُنْزِلَ التَّوْرَاةِ وَاْلإِنْجِیْلِ وَالْفُرْقَانِ، أَعُوْذُ بِکَ مِنْ شَرِّ کُلِّ شَیْءٍ أَنْتَ آخِذٌ بِنَاصِیَتِهِ. اللَّهُمَّ أَنْتَ اْلأَوَّلُ فَلَیْسَ قَبْلَکَ شَیْءٌ، وَأَنْتَ الآخِرُ فَلَیْسَ بَعْدَکَ شَیْءٌ، وَأَنْتَ الظَّاهِرُ فَلَیْسَ فَوْقَکَ شَیْءٌ، وَأَنْتَ الْبَاطِنُ فَلَیْسَ دُوْنَکَ شَیْءٌ، اقْضِ عَنَّا الدَّیْنَ وَأَغْنِنَا مِنَ الْفَقْرِ))[9].

(الهى! پروردگار آسمانها و زمین، و پروردگار عرش بزرگ، پروردگار ما و همه ‏ى چیز، شکافنده ‏ى دانه و هسته، و فرود آورنده ‏ى تـورات و انجـیل و فـرقان، از شرّ هـر آنچـه که پیشانىاش در دست تو است به تو پناه مىبرم. الهى! توئى اول، قبل از تو چیزى نیست. و توئى آخر، بعد از تو چیزى نیست. تو آشکارى، و هیچ چیز آشکارتر از تو نیست. تو پنهانى، و هیچ چیز پنهان تر از تو نیست. الهى! وام هاى ما را ادا کن، و ما را از تنگدستى به غنا و توانگرى برسان).

108/10 ((الْحَمْدُ ِللهِ الَّذِیْ أَطْعَمَنَا وَسَقَانَا، وَکَفَانَا، وَآوَانَا، فَکَمْ مِمَّنْ لاَ کَافِیَ لَهُ وَلاَ مُؤْوِیَ))[10].

(تمام ستایش‏ها خدائى راست که ما را خورانید و نوشانید، و تمام امور را کفایت کرد و به ما جاى پناه داد، براستى که چقدر از مردم هستند که هیچ گونه مددکار و پناه دهنده‏ اى ندارند).

109/11 ((اللَّهُمَّ عَالِمَ الْغَیْبِ وَالشَّهَادَةِ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَاْلأَرْضِ، رَبَّ کُلِّ شَیْءٍ وَمَلِیْکَهِ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَعُوْذُ بِکَ مِنْ شَرِّ نَفْسِیْ، وَمِنْ شَرِّ الشَّیْطَانِ وَشِرْکِهِ، وَأَنْ أَقْتَرِفَ عَلَى نَفْسِیْ سُوْءاً، أَوْ أَجُرَّهُ إِلَى مُسْلِمٍ))[11]. (ترجمه آن در حدیث 85/11 بیان شد).

110/12 یَقْرَأُ ﴿الم﴾ تَنْزِیلَ السَّجْدَةِ و ﴿تَبَارَکَ الَّذِی بِیَدِهِ الْمُلْکُ﴾[12].

(سوره‏هاى ﴿الم﴾ تنزیل السجده و﴿تَبَارَکَ الَّذِی بِیَدِهِ الْمُلْکُ﴾ را بخواند).

111/13 ((اللَّهُمَّ [13] أَسْلَمْتُ نَفْسِیْ إِلَیْکَ، وَفَوَّضْتُ أَمْرِیْ إِلَیْکَ، وَوَجَّهْتُ وَجْهِیْ إِلَیْکَ، وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِیْ إِلَیْکَ، رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَیْکَ لاَ مَلْجَأَ وَلاَ مَنْجَا مِنْکَ إِلاَّ إِلَیْکَ، آمَنْتُ بِکِتَابِکَ الَّذِیْ أَنْزَلْتَ وَبِنَبِیِّکَ الَّذِیْ أَرْسَلْتَ))[14].

(بار الها! جانم را به تو سپردم، و کار خود را به تو تفویض نمودم، و چهره‏ ام را به سوى تو گرداندم، و به تو اتّکا کردم، در حالى که به نعمت‏هاى تو امیدوارم و از عذابت بیم ناکم، به جز تو پناهگاهى و جاى نجاتى ندارم. الهى! به کتابى که تو نازل فرمودى، و پیامبرى که تو مبعوث کردى، ایمان آوردم).

 


[1] البخاری مع الفتح 9/62، و مسلم 4/1723.

[2] هرکس این آیه را در بسترش بخواند، محافظى از طرف خدا برایش گماشته مى شود و شیطان تا صبح به او نزدیک نمى شود. البخارى مع الفتح 4/487.

[3] هرکس این دو آیه را در شب قرائت نماید، او را کفایت مى کنند. البخاری مع الفتح 9/ 94 ومسلم 1/ 554 ، و هر دو آیه در سوره البقره ، 285 ـ 286 مىباشد.

[4] البخاری 11/126، ومسلم 4/ 2084.

[5] مسلم4/2083وأحمد با همان لفظ آورده است 2/79.

[6] أبو داود با همان لفظ 4/311، ونگا: صحیح الترمذی3/143.

[7] البخاری مع الفتح 11/113 ومسلم 4/2083.

[8] هرکس این تسبیحات را در هنگام خوابیدن بخواند، از داشتن خادمى براى او بهتر است. [و در رفع خستگى و کسالت به او کمک مى کند]. البخارى مع الفتح 7/71، ومسلم 4/2091.

[9] مسلم 4/2084.

[10] مسلم 4/2085.

[11] أبو داود 4/317، ونگا: صحیح سنن الترمذی3/142.

[12] الترمذی والنسائی، ونگا: صحیح الجامع4/255.

[13] زمانى که خواستى به رختخواب بروى، مانند وضوى نماز، وضو گرفته سپس بر پهلوى راست بخواب و بگو: ... (حدیث).

[14] رسول الله ص براى کسى که این دعا را بگوید فرمود: «فَإِنْ مُتَّ، مُتَّ عَلَى الفِطْرَةِ». «اگر بمیرى، بر فطرت [مسلمانى] مرده‏ اى». البخاری مع الفتح 11/113 ومسلم 4/2081.

«29» دعای هنگام غلتیدن از پهلو به پهلو در شب

 

112 ((لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ، رَبُّ السَّمَوَاتِ وَاْلأَرْضِ وَمَا بَیْنَهُمَا الْعَزِیْزُ الْغَفَّارُ))[1].

(هیچ معبودى بجز الله «بحق» یکتا و قادر مطلق، وجود ندارد. پروردگار آسمان‏ها و زمین و آنچه در میان آنهاست، خداوند شکست ناپذیر، بسیار آمرزنده).

 


[1] الحاکم 1/540 و آنرا صحیح دانسته، والذهبی با او موافقت کرده است، والنسائی در کتاب: الیوم واللیله، وابن السنی، ونگا: صحیح الجامع 4/213.

«30» دعای موقع هول و هراس و پریشانی هنگام خواب

 

113 ((أَعُوْذُ بِکَلِمَاتِ اللهِ التَّامَّاتِ مِنْ غَضَبِهِ وَعِقَابِهِ، وَشَرِّ عِبَادِهِ، وَمِنْ هَمَزَاتِ الشَّیَاطِیْنِ وَأَنْ یَحْضِرُوْنِ))[1].

(به وسیله‏ى کلمات کامل الهى از خشم و مجازات او، بدى بندگانش و سوسه‏ هاى شیاطین و از اینکه آنها نزد من بیایند به خدا پناه مى برم).

 


[1] أبو داود 4/12، ونگا: صحیح الترمذی3/171.

«31» اعمالی که پس از دیدن رؤیا یا خواب بد باید انجام گیرد

 

114/1 ((یَنْفُثُ عَنْ یَسَارِهِ)) (ثَلاَثَاً)[1].

(سه بار به طرف چپ خود فوت کند [فوتى که با کمى رطوبت آب دهان همراه باشد]).

114/2 ((یَسْتَعِیذُ بِاللهِ مِن َالشَّیْطَانِ وَمِنْ شَرِّ مَا رَأى (ثَلاَثَ مَرَّاتٍ))[2].

(سه بار از شیطان و از شر آنچه که دیده است به الله پناه برد).

114/3 ((لا َیُحَدِّثْ بِهَا أَحَدَاً))[3]. (در مورد آن با کسى صحبت نکند).

114/4 ((یَتَحَوَّلُ عَنْ جَنْبِهِ الَّذی کانَ عَلَیْهِ))[4].

(پهلوى خود را جابجا کند).

115/5 ((یَقُومُ یُصَلِّی إِنْ أَرَادَ ذلِکَ))[5]. (اگر خواست برخیزد و نماز بخواند).

 


[1] مسلم 4/1772.

[2] مسلم4 /1772، 1773.

[3] مسلم 4/1772.

[4] مسلم4/1773.

[5] مسلم 4/1773.