چاکەى مانگى موحەڕەم وبیدعەکانى

 

نووسەرمامۆستا عدنان بارام 
بەرواری بڵاوکردنەوە٢٠١٠/١٢/١٠


إن الحمد لله نحمده ونستعینه، ونستغفره، ونعوذ بالله من شرور أنفسنا ومن سیئات أعمالنا، من یهده الله فلا مضل له، ومن یضلل فلا هادی له، وأشهد أن لا إله إلا الله [ وحده لا شریک له ] ، وأشهد أنّ محمداً عبده ورسوله... أما بعد: بە پشتیوانى خواى پەروەردگار لەم کورتە باسەدا هەوڵدەدرێت هەندێک لەو فەرموودانە بخرێتە ڕوو کە سەبارەت بە چاکەى مانگى موحەڕەم هاتوون، و پاشان هەندێک لەو حوکمانەى کە لێیانەوە وەردەگیرێت، و بەدواى ئەوەشدا ئاماژە دان بە هەندێک لەو بیدعانەى کە لەم مانگەدا بڵاوبوونەتەوە، بە هۆى دەمارگیرى و نەزانینەوە بە ناو موسڵمانادا، لەو فەرموودانەش: 
1 ـ لە (أبو هریرة) (رضی الله عنه) دەگێڕنەوە کە فەرموویەتى: پێغەمبەرى خوا (صلى الله علیه وسلم) فەرموویەتى: " أفضل الصیام بعد رمضان، شهر الله المحرم... " (رواه الإمام أحمد فی مسنده (2/ 303)، و رواه مسلم فی صحیحه (3/821) کتاب الصیام، حدیث رقم: 1163، و رواه أبو داود فی سننه (2/ 811) کتاب الصوم، حدیث رقم: 2429، و رواه الترمذی فی سننه مختصراً (2/12) أبواب الصوم، حدیث رقم: 737، و قال: حدیث حسن، و رواه النسائی فی سننه (3/206، 207) باب قیام اللیل، و رواه ابن ماجه فی سننه (1/554) کتاب الصیام، حدیث رقم: 1742).
واتە: باشترینى ڕۆژووەکان دواى ڕۆژووى ڕەمەزان ڕۆژووى مانگى موحەڕەمە.
2 ـ وە لە (ابن عباس) (رضی الله عنه) دەگێڕنەوە کە فەرموویەتى: پێغەمبەرى خوا (صلى الله علیه وسلم) کۆچى کرد بۆ مەدینە بینى گاورەکان (الیهود) عاشورا بە ڕۆژوو دەبن، ئەویش فەرمووى: " ما هذا ؟ " ئەمانە بۆچى بە ڕۆژوو دەبن ؟ پێیان فەرموو: ئەمە ڕۆژێکى پیرۆزە، ئەمە ئەو ڕۆژەیە کە خواى پەروەردگار بەنى ئیسرائیلى لە دەستى دووژمنەکەیان ڕزگار کرد، پێغەمبەر (موسى) ش تیدا بە ڕۆژوو بووە، ئەویش فەرمووى: " فأنا أحق بموسى منکم، فصامه وأمر بصیامه "، واتە: من لە پێشترم لە ئێوە بە موسى، بۆیە بە ڕۆژوو بوو تیایدا، فرمانیشى کرد بە ڕۆژوو گرتنى. (متفق علیه: رواه البخاری فی صحیحه مع فتح الباری (4/244) کتاب الصوم، حدیث رقم: 2004، واللفظ له، و رواه مسلم فی صحیحه (2/795) کتاب الصیام، حدیث رقم:1130).
3 ـ هەروەها لە (ابن عباس) (رضی الله عنه) دەگێڕنەوە کە فەرموویەتى:: " مَا رَأَیْتُ النَّبِىَّ (صلى الله علیه وسلم) یَتَحَرَّى صِیَامَ یَوْمٍ فَضَّلَهُ عَلَى غَیْڕهِ، إِلاَّ هَذَا الْیَوْمَ یَوْمَ عَاشُورَاءَ وَهَذَا الشَّهْرَ. یَعْنِى شَهْرَ رَمَضَانَ " واتە: نەمبینیوە پێغەمبەرى خوا (صلى الله علیه وسلم) بەدواى ڕۆژێکدا گەڕابێت بۆ ڕۆژوو گرتنى ـ کە بە پێشترى دانابێت لە ڕۆژەکانى تر ـ ئەم ڕۆژە نەبێت ـ کە ڕءژى عاشورایە ـ و ئەم مانگە، کە مانگى ڕەمەزانە. (رواه البخاری فی صحیحه مع فتح الباری (4/245) کتاب الصوم، حدیث رقم: 2006، و رواه مسلم فی صحیحه (2/797) کتاب الصیام، حدیث رقم: 1132).
4 ـ وە لە (أبو قتادة‌) (رضی الله عنه) دەگێڕنەوە کە فەرموویەتى: پێغەمبەرى خوا (صلى الله علیه وسلم) فەرموویەتى: "...، وصیام یوم عاشوراء أحتسب على الله أن یکفِّر السنة التی قبله " واتە: وە ڕۆژووى ڕۆژى عاشوراش داواکارم لە لاى خواى پەروەردگار تاوانى ساڵکى پێش خۆى بسڕێتەوە. (رواه أحمد فی مسنده (5/ 296، 297)، و رواه مسلم فی صحیحه (3/818، 819) کتاب الصیام، حدیث رقم: 1163، و رواه أبو داود فی سننه (3/ 818، 819) کتاب الصیام، حدیث رقم: 3435)، و رواه الترمذی فی سننه مختصراً (3/136) أبواب الصوم، حدیث رقم: 749، و رواه ابن خزیمة فی صحیحه (3/ 288) أبواب صوم التطوع، حدیث رقم: 2087).
5 ـ هەروەها لە (ابن عباس) (رضی الله عنه) دەگێڕنەوە کە فەرموویەتى: " ئەو کاتەە کە پێغەمبەرى خوا (صلى الله علیه وسلم) ڕۆژى کە ڕۆژووى عاشوراى گرت، و فرمانى کرد بە ڕۆژوو گرتنى، پێیان ووت: ئەى پێغەمبەرى خوا ! ئەمە ڕۆژێکە گاور و خاچ پەرستان بە گەورەى دادەنەن، پێغەمبەرى خواش (صلى الله علیه وسلم) فەرمووى: " فإذا کان العام المقبل، إن شاء الله، صمنا الیوم التاسع "، ئەگەر ساڵى داهاتوو دا بێت، ڕۆژى نۆیەمیش بە ڕۆژوو دەبین. ڕاوى دەڵێت: ساڵى داهاتوو بەسەردا نەهات پێغەمبەرى خوا (صلى الله علیه وسلم) کۆچى دواى کرد. وە لە ڕیوایەتێکى تردا هاتووە: " لئن بقیت إلى قابل لأصومن التاسع " (رواه الإمام أحمد فی مسنده (1/ 236)، و رواه مسلم فی صحیحه (2/797، 798) کتاب الصیام، حدیث رقم: 1134، و رواه أبو داود فی سننه (2/818، 819) کتاب الصوم، حدیث رقم: 2445، و رواه ابن ماجه فی سننه (1/552) کتاب الصیام، حدیث: 1736).
لە کۆى ئەم فەرموودانە ئەوەمان بۆ ئاشکرا دەبێت کە: گرتنى ڕۆژوو لەم مانگەدا بە گشتى سوننەتە، و بە باشترین ڕۆژووش دادەنرێت لە نێو مانگەکانى ترى سالڕ جگە لە مانگى ڕەمەزان نەبێت، بە تایبەت ڕۆژى دەیەمى کە پێی دەووترێت عاشورا، پێغەمبەرى خواش لە ڕۆژانى تر زیاتر بەدوایدا گەڕاوە، و خێرەکەشى سڕینەوەى تاوانى ساڵێکى پێش خۆیەتى، نۆیەمیشى لە گەڵدا دەگیرێت بۆ پێچەوانە بوونەوەى گاور و خاچ پەرستان، حیکمەت و بۆنەى بە ڕۆژوو بوون تێدا بریتیە لە ڕزگار کردنى خواى پەروەردگار بۆ بەنى ئیسرائیل لە دەستى دووژمنەکەیان کە فیرعەونى سەکەش و دارو دەستەکەی بوون.
[لەو بیدعانەش کە لەم مانگەدا داهێنراوون] 
[کردنى ئەم مانگە ـ بە تایبەت رِۆژى عاشورا ـ بە مانگ و رِۆژى خەمبارى لە لایەن شیعەکانەوە ] :
* لەو بیدعە و تازەگەریانەى کە داهێنراون لەم مانگەدا: ڕێگرتن لە خۆ ڕازاندنەوە شەرعیەکان لەم مانگەدا، بۆیە دەبینین ئافرەتان واز لە خۆڕازاندنەوەکانیان دێنن وەکو چاو ڕەشتن، و خەنەدان، و جل و پۆشاکى جوان... هتد، و ئافرەتان بگرە پیاوانیش جلى ڕەش لە بەر دەکەن !!!
* هەندێک لە خەڵک واز لە خواردنى گۆشت ئەهێنن لەم مانگەدا !!!!
* گرێبەندى ژنخوازى (عقد الزواج) و نان دانى شایش (الولیمة‌) لەم مانگەدا بەحەرام دا دەنرێت !!! و تازە بووکیش لە مێردەکەى قەدەغە دەکرێت با کاتێکى کەمیش بە سەر گواستنەوەکەیدا ڕۆشتبێت !!!
* کۆڕى ماتەمینى و تەعزیە و لە ڕوومەت دان، و لە سینە دان، و یەخە دادڕین شیوەن کردن زۆر زۆر دەبێت !!!
* بەیداخ و پەرچەمى ڕەنگاو نووسراوى شرکى تێیدا زۆر دەبێت. 
* ئەو منداڵەش کە لەم مانگەدا لە دایک ببێت بە شووم و نەنگ بەخت خراپ دادەنرێت !! 
پێشەوا و شێخى پایە بەرزى ئیسلام (ابن تیمیة‌) فەرموویەتى:: ((وصار الشیطان بسبب قتل الحسین (رضی الله عنه) یحدث للناس بدعتین: بدعة الحزن والنوح یوم عاشوراء، من اللطم والصراخ، والبکاء، والعطش، وإنشاء المراثی، وما یفضی إلى ذلک من سبّ السلف ولعنهم، وإدخال من لا ذنب له مع ذوی الذنوب، حتى یسب السابقون الأولون، وتقرأ أخبار مصرعه التی کثیر منها کذب، وکان قصد من سن ذلک، فتح باب الفتنة والفرقة بین الأمة، فإن هذا لیس واجباً ولا مستحباً باتفاق المسلمین، بل إحداث الجزع و النیاحة للمصائب القدیمة، من أعظم ما حرمه الله ورسوله (صلى الله علیه وسلم))). (یراجع: منهاج السنة النبویة: 2 / 322، 323).
واتە: شەیتانیش بەهۆى کوشتنى (حسین) ەوە (رضی الله عنه) دوو بیدعەى لە ناو خەڵکدا هێنا کایەوە: بیدعەى غەمبارى و شیوەن کردن لە ڕۆژى عاشورادا، لە لە ڕوومەت دان، و هات و هاوار کردن، و گریان، و خۆتینوو کردن، و سازدانى کۆڕى ماتەمینى، و ئەوەش کە بە هۆى ئەوەوە دەبێت لە قسەکردن بە سەلەف و لەعنەت لێکردن، و تەنانەت ئەوانەش کە هیچ تاوانیان نیە لەو کارەدا لە گەڵ تاوانبارات تێکەڵ دەکرێن، تاکو دەگاتە قسەکردن و جنێو دان بە هاوەڵە پێشینەکانى ئەم ئوممەتە، و چەندەها هەواڵ بڵاودەکێتەوە کە زۆرى درۆیە، نیتى ئەوانەش کە دایانهێناوە نانەوەى فیتنە و دووبەرەکیە لە نێو ئوممەتى ئیسلامیدا، ئەمانەى کە دەکرێن نە واجبن و نەش سوننەتن بە یەک دەنگى موسڵمانان، بەڵکو دروست کردن و ئەنجامدانى ئەو جۆرە ناڕەزاى دەربڕین، و شیوەن کردنە بۆ موسیبەتى کۆن لە گەورەترینى ئەو شتانەیە کە خواى پەروەردگار و پێغەمبەرەکەى (صلى الله علیه وسلم) قەدەغە و حەرامى کردوون. 
[کردنى ئەم مانگە ـ بە تایبەت رِۆژى عاشورا ـ بە مانگ و رِۆژى خۆشى لە لایەن نەواصیبەکانەوە] :
لە باسى پێشوودا باسى هەندێک بیدعە کرا کە لە لایەن شیعەکانەوە داهێنراون، لێرەشدا باسى ئەو بیدعانە دەکەین دەکرێت کە لە لایەن نەواصیبە گومڕاکانەوە لە دژى شیعەکاندا داهێنراوون، لەوانەش: کردنى ئەم مانگە بە مانگى خۆشى و دەربڕینى شادى !!! چەندەها ووتە و هۆنراوەیان لە دەربڕینى خۆشیدا نووسیوەتەوە لەم مانگەدا، بۆیە دەبینین چاو ڕەشتن، و خەنەکردن، و فراونکردنى نەفەقە لە سەر ماڵ و منداڵیان، و لێنانى خواردنى زۆر هەروەکو چۆن لە بۆنە و چەژنەکاندا ئەنجام دەدرێت !!! ئەو ناصیبانە ڕۆژى عاشورا بە جەژن دەزانن هەروەکو هەموو جەژنەکانى تر !! (یراجع: مجموع فتاوى شیخ الإسلام ابن تیمیة: 309، 310).
پێشەوا و شێخى پایە بەرزى ئیسلام (ابن تیمیە) فەرموویەتى: وکانت الکوفة بها قوم من الشیعة المنتصرین للحسین (رضی الله عنه)،...، وقوم من الناصبة المبغضین لعلی (رضی الله عنه) وأولاده،...، فأحدث أولئک الحزن، وأحدث هؤلاء السرور، و هذه بدعة أصلها من المتعصبین بالباطل على الحسین (رضی الله عنه)، وتلک بدعة أصلها من المتعصبین بالباطل له، وکل بدعة ضلالة، ولم یستحب أحد من الأئمة الأربعة وغیرهم لا هذا ولا هذا، ولا فی شیء من استحباب ذلک حجَّة شرعیة (یراجع: منهاج السنة النبویة: 3 / 323).
واتە: لە شارى کوفەدا کۆمەڵک هەبوون سەرخەر و پشتیوانى (حسین) بوون (رضی الله عنه)، کۆمەڵێکیش هەبوون لەوانەى کە ڕقیان لە (علی) (رضی الله عنه) و کوڕەکانى بوو !!! بۆیە ئەوانەیان خەمبارى و ماتەمیان داهێنا، و ئەمانەش دڵخۆشى و شادومانى، کە ئەمەیان بیدعەى ئەو کەسانەیە کە بە ناحەق ڕقیان لە (حسین) ە (رضی الله عنه)، و ئەوەشیان بیدعەیەکە لە لایەن ئەوانەوە داهێنراوە کە دەمارگیرى ناڕەوایان هەیە بۆى !!! هەموو بیدعەیەکیش گومڕاییە، و ئەوەش بزانە کە هیچ یەکێک لە چوار پێشەواکەى ئیسلام نە ئەمە و نە ئەوەشیان بە سوننەت دا نەناوە، و هیچ بەڵگەیەکیش نیە لە سەر سوننەتى هیچ شتێک لەوانەى کە باس دەکرێن.

وَآخِرُ دَعْوَانا أَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ
8 ى / موحەڕەم / 1429 ک